سامانه حسام چیست؟ راهنمای ورود و مدیریت حساب های بانکی

حسام سامانه‌ای متمرکز و رسمی از بانک مرکزی است که به‌تازگی در اختیار شهروندان قرار گرفته تا اشخاص حقیقی بتوانند تمام حساب‌های بانکی خود در بانک‌های مختلف را در یک صفحه واحد ببینند. حساب‌های فعال و بلااستفاده را از هم تشخیص دهند و بدون نیاز به مراجعه حضوری برای بستن حساب‌های مازاد درخواست ثبت کنند.

چند حساب بانکی در روز جاری به نام شما فعال است؟ در کدام بانک‌ها هستند و کدام‌یک سال‌هاست هیچ تراکنشی روی آن‌ها انجام نشده؟ اگر پاسخ دقیقی برای این سؤال ندارید تنها نیستید. بسیاری از ما در طول سال‌ها فقط برای دریافت حقوق یک همکاری کوتاه‌مدت، ضمانت وام یک آشنا یا شرکت در یک طرح خاص مجبور به افتتاح حساب در بانکی شده‌ایم که هرگز دوباره سراغش نرفته‌ایم. همین حساب‌های فراموش‌شده هدف اصلی سامانه‌ای است که بانک مرکزی آن را «حسام» نامیده است.

حسام سامانه‌ای الکترونیکی است که توسط بانک مرکزی طراحی و راه‌اندازی شده تا فرآیند «تعیین تکلیف» حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی را متمرکز و غیرحضوری کند. پیش از این تنها راه اطلاع دقیق از تعداد و وضعیت حساب‌ها، مراجعه تک‌به‌تک به شعب بانک‌های مختلف بود کاری که عملاً کمتر کسی حوصله انجامش را داشت.

طبق گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های اقتصادی در روزهای اخیر بانک مرکزی این سامانه را در اختیار شهروندان قرار داده است. با این حال، از آنجا که راه‌اندازی چنین سرویس‌هایی معمولاً به‌صورت مرحله‌ای و با آپدیت‌های پیاپی انجام می‌شود توصیه می‌کنیم پیش از استفاده از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی رسمی بانک مرکزی از در دسترس بودن جامع خدمات و آدرس معتبر سامانه مطمئن شوید.

طبق آماری که مسئولان بانک مرکزی خبر داده‌اند جمعیت بالای ۱۸ سال کشور در مجموع صدها میلیون حساب سپرده فعال دارد. رقمی که به‌طور میانگین به چند حساب به ازای هر نفر می‌رسد در حالی‌که اغلب افراد در عمل تنها یکی دو حساب را به‌طور مستمر استفاده می‌کنند. باقی این حساب‌ها معمولاً حاصل الزام‌های موقتی هستند: افتتاح حساب برای دریافت یارانه، طرح‌های حمایت مسکن، سفارش خودرو، دریافت تسهیلات یا حتی صرفاً ضمانت وام دیگران.

نگه‌داشتن این حجم از حساب‌های بلااستفاده در شبکه بانکی دو مشکل ایجاد می‌کند: از یک سو مدیریت و نظارت بر این حساب‌ها برای بانک‌ها و نهاد ناظر پرهزینه و پیچیده می‌شود. از سوی دیگر حساب‌های راکد و فراموش‌شده می‌توانند بستری برای سوءاستفاده‌های مالی مانند اجاره حساب یا پول‌شویی فراهم کنند بدون آنکه صاحب اصلی حساب حتی از آن باخبر باشد.

به همین دلیل بانک مرکزی سیاستی دو بخشی را دنبال می‌کند: از یک طرف با تعیین سقفی برای تعداد حساب‌های فعال هر شخص از انباشت بی‌رویه حساب‌های تازه جلوگیری می‌کند از طرف دیگر، با حسام ابزاری در اختیار مردم می‌گذارد تا حساب‌های قدیمی و اضافی‌شان را خودشان شناسایی و پالایش کنند.

بیشتر بخوانید:سامانه سیاح بانک مرکزی چیست؟

مهم‌ترین قابلیت حسام نمایش فهرست جامع حساب‌های بانکی یک شخص در تمام بانک‌های عضو در یک صفحه واحد است. این فهرست معمولاً شامل نوع حساب (جاری، قرض‌الحسنه، کوتاه‌مدت یا بلندمدت) و نام بانک صادرکننده می‌شود و به کاربر کمک می‌کند حساب‌های واقعاً کاربردی را از حساب‌های فراموش‌شده تفکیک کند.

کاربران می‌توانند برای حساب‌هایی که دیگر نیازی به آن‌ها ندارند به‌صورت آنلاین درخواست بستن ثبت کنند. این درخواست به بانک صادرکننده همان حساب ارسال می‌شود تا فرآیند مرور و بستن آن انجام شود.

اگر حسابی که قرار است بسته شود موجودی داشته باشد، این مبلغ به حسابی که خود کاربر معرفی می‌کند منتقل خواهد شد، بدون نیاز به مراجعه حضوری برای برداشت وجه.

علاوه بر مدیریت حساب، حسام فرصتاتی مانند استعلام چک‌های برگشتی، استعلام تسهیلات دریافتی و ضمانت‌نامه‌های بانکی را نیز در اختیار کاربر می‌گذارد اما برای مشاهده شرحات تراکنش‌های روزمره، همچنان باید به اینترنت‌بانک یا اپلیکیشن همان بانک مراجعه کنید.

برای ورود به حسام معمولاً باید مراحل زیر را طی کنید:

1.از طریق آدرس رسمی معرفی‌شده در پایگاه اطلاع‌رسانی بانک مرکزی وارد سامانه شوید.

2.گزینه ورود از طریق سامانه احراز هویت متعلق به دولت را انتخاب کنید.

3.شماره تلفن همراهی که به نام خودتان ثبت شده را وارد کنید.

4.کد یک‌بارمصرف ارسال‌شده را در سامانه درج کنید.

5.پس از احراز هویت موفق، به صفحه اصلی و فهرست حساب‌های خود دسترسی خواهید داشت.

نکته امنیتی مهم: بانک مرکزی تاکنون آدرس عمومی مستقلی برای این سامانه به‌طور گسترده تبلیغ نکرده است، بنابراین باید بسیار مراقب باشید. فقط از لینک‌هایی که رسماً از سوی بانک مرکزی یا بانک‌های عامل معرفی می‌شوند وارد شوید و هرگز روی لینک‌های ارسالی در پیامک یا شبکه‌های اجتماعی که ادعای «ثبت‌نام در حسام» دارند کلیک نکنید این‌ها از الگوهای رایج کلاهبرداری‌های بانکی هستند.

ثبت درخواست در حسام به معنای بسته‌شدن فوری حساب نیست. پس از ارسال درخواست، بانک مربوطه موظف است وضعیت حقوقی، قضایی و اجرایی حساب را تحلیل کند از جمله اینکه آیا حساب دسته‌چک فعال، تسهیلات پرداخت‌نشده، تعهد قراردادی یا مسدودی قضایی دارد یا خیر. تنها در صورتی که هیچ مانعی وجود نداشته باشد، فرآیند بستن نهایی می‌شود.

به همین دلیل، مدت‌زمان و شرایط تکمیل این فرآیند می‌تواند بین بانک‌های مختلف متفاوت باشد و در برخی موارد ممکن است بانک همچنان برای گام نهایی، مراجعه حضوری صاحب حساب را ضروری بداند.

از آنجا که حسام مستقیماً زیر نظر بانک مرکزی طراحی و اداره می‌شود، بخشی از زیرساخت رسمی نظام بانکی کشور محسوب می‌شود. با این حال، در هر سرویس مالی آنلاینی رعایت نکات ایمنی از سوی کاربر هم اهمیت دارد:

این مطلب صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارد. از آنجا که سامانه حسام به‌تازگی در دسترس قرار گرفته و ممکن است اطلاعات فنی و آدرس دسترسی آن به‌مرور تکمیل شود، توصیه می‌شود پیش از هرگونه اقدام مالی، از صحت گزارش‌ها و آدرس رسمی از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی بانک مرکزی اطمینان حاصل کنید.

خیر. کاربر باید شخصاً درخواست بستن حساب را ثبت کند و بانک پس از ارزیابی موانع احتمالی، درباره اجرای آن تصمیم می‌گیرد.

حساب‌های موجود شما به‌طور خودکار بسته نمی‌شود، اما برای افتتاح حساب تازه، ممکن است نیاز به تأیید واحد شناسایی مشتری در همان بانک داشته باشید.

تاکنون هزینه‌ای برای استفاده از این سرویس اعلام نشده است. توجه داشته باشید که درخواست پول یا داده‌ها هویتی حساس از سوی هر شخص یا سایتی به بهانه «ساماندهی حساب‌های شما» نشانه بارز کلاهبرداری است.

بله، ورود تنها با احراز هویت شخصی قابلیت‌پذیر است و هر کاربر صرفاً حساب‌های خودش را مشاهده می‌کند.

بهترین مسیر، پیگیری از طریق پشتیبانی رسمی بانک مرکزی یا مراجعه به همان بانکی است که حساب مورد نظر نزد آن افتتاح شده است.

نوشته سامانه حسام چیست؟ راهنمای ورود و مدیریت حساب‌های بانکی اولین بار در مجله زرین‌پال. پدیدار شد.