پیش بینی ابوالفتح از احتمال ازسرگیری جنگ نظامی/ ایران قبل از انتخابات آمریکا دست

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا عنوان کرده که عملیات اقتصادی موسوم به D-Day را آغاز کرده است. عملیاتی که شدیدترین سطح تحریم‌ها را علیه ایران اعمال می‌کند تا ایران به انزوای مالی مطلق برسد. اگرچه اعمال تحریم از سوی آمریکا علیه ایران تازگی ندارد، اما در شرایطی که دو کشور جنگ 40 روزه، تفاهم‌نامه پاکستان و درگیری‌های نظامی هرمز را تجربه کرده‌اند ماهیت این عملیات نوین محل سوال است.

اکنون این پرسش مطرح است که عملیات به‌روز آمریکا تا چه اندازه با تحریم‌های پیشین تفاوت دارد و هدف واشنگتن از برجسته‌سازی این کارزار اقتصادی چیست؟ آیا تشدید فشارهای اقتصادی می‌تواند جایگزین موقت اقدامات نظامی آمریکا علیه ایران باشد یا باید آن را مقدمه‌ای برای دور تازهی از درگیری‌ها دانست؟

در همین رابطه اقتصادنیوز دیدگاه امیرعلی ابوالفتح، تحلیلگر سیاست خارجی را جویا شده است.

ابوالفتح با اشاره به اینکه بخش عمده اقتصاد ایران پیش از این نیز تحت تحریم قرار داشته، معتقد است آمریکا اکنون به دنبال بستن منافذ باقی‌مانده برای دور زدن تحریم‌هاست. او در عین حال احتمال ازسرگیری اقدامات نظامی آمریکا علیه ایران در ماه‌های آینده را منتفی نمی‌داند و می‌گوید انتخابات آمریکا، نیاز ارتش این کشور به بازسازی توان و مهمات و خروجی کارزار اقتصادی علیه ایران، از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر زمان‌بندی دور بعدی درگیری‌ها اثر بگذارند.

مشروح گفت‌وگو با این تحلیلگر سیاست خارجی را در ادامه بخوانید؛

****

* آقای ابوالفتح! آغاز عملیات موسوم به D-Day از سوی آمریکا را چطور ارزیابی می کنید؟

جنگ اقتصادی که آمریکا سال‌هاست علیه ایران انجام می‌دهد، چیز تازهی نیست. تا پیش از اعلام اخیر دولت دونالد ترامپ هم تقریباً تمام بخش‌های اقتصادی ایران تحریم بود. به علاوه، محاصره دریایی هم اعمال شده بود.

حالا قرار است روز دوشنبه اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، بیاید و تبیینات این طرح را اعلام کند. به نظرم می‌رسد آمریکایی‌ها می‌خواهند همه منافذی را که ایران برای دور زدن تحریم‌ها داشته، ببندند. به عبارتی، چیز نوینی اعمال نمی‌شود، بلکه همان تحریم‌هایی که وجود داشته، سخت‌تر می‌شود.

از این جهت، نمی‌دانم و باید صبر کنیم ببینیم روز دوشنبه، که رسانه‌ها گفته‌اند ممکن است وزیر خزانه‌داری آمریکا برای اعلام تحریم‌ها بیاید، اطلاعات این طرح چیست و قرار است چه اقدامی انجام شود. اما هرچه باشد، تحریم‌ها پیش از این هم بسیار شدید بوده‌اند. محاصره دریایی نیز که به آن اضافه شده، کار را برای ایران برای دور زدن تحریم‌ها، به‌خصوص در زمینه عرضه نفت، بسیار دشوار کرده است؛ چراکه بخش عمده منابع درآمدی ایران از ارائه نفت تأمین می‌شود. ضمن اینکه ورود کالا هم برای کشور دشوار شده است.

* می‌گویید تحریم‌ها از قبل وجود داشته و حالا محاصره هم داشته‌ایم، اما با توجه به این مانور رسانه‌ای که شاهد آن هستیم و از طرف دیگر، شرایط زمانی، این مسئله چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟

ترامپ در این مدت بیش از یک سال، سه بار به ایران حمله، یعنی اقدام نظامی، انجام داده است: جنگ ۱۲ روزه، جنگ ۴۰ روزه و نبرد هرمز. هیچ‌کدام از این اقدامات نتوانست نتایج مدنظر آمریکا را محقق کند.

از یک سو، ترامپ نمی‌تواند بیاید بگوید در تنگه موفق بوده است و به ناکامی خودش اذعان کند. اذعان به ناکامی برای او هزینه سیاسی بسیار سنگینی دارد. از طرف دیگر، اقدامات نظامی نیز برای او خروجی‌بخش نبوده است.

برای همین، در آستانه انتخابات و به این دلیل که مجبور است کارزار نظامی خود را کم شدن دهد، باید پاسخی به مخالفان و منتقدان خودش بدهد که می‌گویند: «آقای ترامپ، آمدی و حمله کردی، اما به چیزی هم نرسیدی. » حالا روی بحث جنگ اقتصادی مانور می‌دهد که اصطلاحاً به آن «خفگی اقتصادی ایران» می‌گویند تا بگوید ما دستمان پر است و می‌توانیم به برآیند برسیم و به حامیان خودش که از نحوه عملکردش ناراضی هستند، دلگرمی بدهد.

او حدود ۹۰ روز فرصت دارد؛ از زمانی که این مسئله را عنوان کرده، کمتر از ۹۰ روز، یعنی حدود سه ماه. امید او این است که در این سه ماه فشار اقتصادی بر ایران آن‌قدر سنگین شود که بعد از انتخابات، یا ایران خواسته‌های آمریکا را بپذیرد، یا اگر قرار باشد اقدامات نظامی انجام شود، به دلیل فشار اقتصادی داخلی، نوعی آشوب اجتماعی و نارضایتی شکل بگیرد و آن اتفاقی که انتظار داشت، رخ دهد.

انتظار او این بود که در آن چند روز، یعنی ۹ اسفند، مثلاً با حمله به ایران اعتراضاتی در داخل شکل بگیرد و آشوب‌هایی ایجاد شود. حداقل آن اتفاق بیفتد که ایران یا فروبپاشد و تسلیم شود، یا از ترس فروپاشی اقتصادی تسلیم شود.

حالا این، احاله دادن محور به زمان است؛ چون این کارزار اقتصادی زمان‌بر است.

* آیا احتمال ازسرگیری جنگ نظامی وجود دارد؟ با توجه به اینکه عنوان کردید ترامپ در جنگ برآیند لازم را نگرفته و حالا وضعیت تحریمی و اقتصادی شدیدتر شده است، آیا این به این معنی است که درگیری نظامی دیگر برای آمریکا سودی ندارد و آمریکا وارد سطح به‌روزی شده است، یا اینکه می‌خواهد دوباره ادامه دهد؟

ببینید، من نمی‌دانم. اینها سوالاتی است که معمولاً در اتاق جنگ آمریکا به آنها پاسخ داده می‌شود، اما مسلم این است که آمریکایی‌ها کارزار نظامی را به‌طور دقیق کنار نمی‌گذارند. یک وقفه‌ای به آن می‌دهند. یک بخش آن به شرایط سیاسی و انتخابات آمریکا مربوط است، یک بخش به ترمیم و رفع نیازهای تسلیحاتی ارتش آمریکا مربوط می‌شود. بالاخره ارتش باید یک استراحتی کند و مهماتی را که از دست رفته، دوباره بازسازی کند. بحث انتظار برای تحولات داخلی ایران هم مطرح است.

بنابراین، بازگشت به سیاست جنگ اقتصادی به منزله این نیست که خطر ازسرگیری جنگ نظامی به‌طور دقیق کنار گذاشته شده باشد. گمانه‌زنی‌ها این است که با یک فرصت زمانی، مثلاً سه ماهه، پنج ماهه یا شش ماهه، دوباره آمریکایی‌ها دور دیگری از اقدامات نظامی علیه ایران را آغاز کنند.

* این عملیات اقتصادی خردکننده آیا با این هدف است که، آن‌طور که برخی تحلیل کرده‌اند، ایران عملیات پیش‌دستانه‌ای را ابتدا کند؟