دستورالعمل جدید «شرایط اضطراری» به نفع تولید نیست

رامتین موثق

در هفته گذشته، رشد بورس متوقف شد و شاخص کل در تمام روزهای گذشته، در منحنی ریزشی قرار گرفت. شاخص کل که در 2 هفته گذشته، تا 8.5 میلیون واحد هم رشد کرده بود، در آخرین روز معاملات به سطح 8 میلیون و 173 هزار و 361 واحد رسید. نماگر اصلی بازار سهام در این بازه یک هفته‌ای، ۲۵۲ هزار واحد افت کرد که مشخص می‌کند فشار ارائه در نماد‌های بزرگ و شاخص‌ساز، بخش مهمی از رشد‌های قبلی بازار را از بین برده است.

در روز چهارشنبه 29 مهرماه، حجم معاملات به 83 میلیارد سهم و ارزش معاملات به 42 هزار و 934 میلیارد تومان رسید. سرانه تهیه 83 میلیون تومان و سرانه عرضه 113 میلیون تومان بود؛ بنابراین سرانه ارائه از سفارش پیشی گرفت و قدرت سفارش با ثبت عدد منفی 1.36، برتری ارائهندگان را نشان داد. این ریزش‌های اخیر با خروج پول حقیقی هم همراه بود و در آخرین آمار، 4 هزار و 158 میلیارد تومان پول از این بخش بازار خارج شد؛ رقمی که در کنار فاصله سرانه خریداری و عرضه، از غلبه احتیاط و فشار عرضه حکایت دارد.

در گزارش تجارت‌نیوز در خصوص آخرین روز معاملات بازار سهام در هفته گذشته، آمده است: «به طور کلی بورس در روز جاری با وجود ابتدا امیدوارکننده و 33 همت صف تهیه در پیش‌گشایش، زیر فشار عرضه‌ها قرار گرفت. افت 1.2 درصدی شاخص کل، حباب منفی بیش از 29 درصدی صندوق‌های اهرمی و خروج 4 هزار و 158 میلیارد تومان پول از سهام، تصویر محتاطانه‌ای از معاملات ارائه می‌کند. هرچند شاخص هم‌وزن اندکی رشد کرد و 60 درصد نمادها مثبت ماندند، افت عرضه‌ها در ادامه معاملات نتوانست فشار عرضه را به‌طور جامع از بازار خارج کند.»

سومین رِکورد تاریخی خروج پول از بورس شکست!

همانطور که اشاره شد، ریزش هفته گذشته بورس با خروج پول حقیقی نیز این بازار، همراه بود و در تاریخ 25 مهر، با خروج 8 هزار میلیارد تومان پول حقیقی، رکورد خروج پول، از ابتدای سال شکسته شد.

کارشناس و تحلیلگر بازارهای مالی: دولت با دخالت‌های خود نشان داد که در حوزه پالایشی‌ها، به حرف‌های خود پایبند نیست و اصول را زیرپای گذاشت. دولت در دستورالعمل تازه خود برای پالایشگاه‌ها، شرایط اضطراری تعریف کرده که اصلا به نفع تولید نیست. معمولا در شرایط بحرانی، دولت‌ها شرایط اضطراری را به‌نحوی تعیین می‌کنند که به نفع تولیدکنندگان تمام شود اما در کشور ما، شرایط اضطراری به ضرر تولیدکنندگان تنظیم شده است

گفتنی است، این رقم بیشترین خروج روزانه پول حقیقی در سال 1405 و سومین رکورد بزرگ تاریخی از این منظر محسوب می‌شود. پیش از این، در 11 تیرماه 1404 حدود 12 هزار و 700 میلیارد تومان و در 20 دی‌ماه همان سال حدود 8 هزار و 800 میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شده بود.

مجموع این تحولات بیانگر است بازار سهام در اول روز معاملات هفته گذشته، با بیشتر شدن فشار عرضه، خروج قابل توجه سرمایه حقیقی و نزول فراگیری رشد بها‌ها روبه‌رو بوده است. در این معاملات، نزدیک به ۱۱.۱۳ همت پول حقیقی از بازار خارج شد که نشان از بی‌اعتمادی مردم به بازار دارد. این در شرایطی رخ داد که تنش‌های میان ایران و آمریکا به اوج رسیده و هر لحظه انتظار جنگی قریب‌الوقوع وجود دارد. ضمناً حدود ۲ هزار و ۸۸۷ میلیارد تومان از سهام، حق‌تقدم‌ها و صندوق‌های سهامی خارج شد.

احتمال تداوم ریزش در هفته جاری

با تمام این مسائل و وجود برخی نشانه‌های مثبت در معاملات گذشته، برخی کارشناسان هشدار می‌دهند که احتمال ریزش بیشتر بورس در هفته جاری هم وجود دارد.

در گزارش اقتصاد24 در این خصوص، آمده است: «ریسک‌های سیاسی هفته جاری به گونه‌ای است که بازار سهام ممکن است به روند نزولی خود ادامه دهد. افت شاخص کل در کنار افت شاخص هم‌وزن، از توزیع تقریباً متوازن تقاضا و قرمزپوشی نماد‌ها حکایت دارد. در چنین شرایطی، بازگشت اعتماد عمومی بسیار سخت است. برای این هفته، دو سناریو قابل تصور است. اگر فشار ارائه در نماد‌های بزرگ افت یابد و ورود پول حقیقی به بازار سهام تداوم پیدا کند، قابلیت شکل‌گیری یک حرکت ترمیمی وجود دارد. اما ادامه خروج نقدینگی و تشدید ریسک‌های سیاسی می‌تواند نوسانات منفی را تداوم بخشد.»

در این گزارش تاکید شده است: «تا زمانی که ورود پول حقیقی تقویت نشود و رشد شاخص کل از حمایت گسترده‌تر نماد‌ها برخوردار نباشد، نمی‌توان از تغییر قطعی روند بازار سخن گفت. رفتار سرمایه‌گذاران در نخستین روز‌های هفته مشخص خواهد کرد که افت اخیر مقدمه‌ای برای اصلاح بیشتر است یا بازار می‌تواند بخشی از زیان خود را جبران کند.»

تاثیر دو عامل در ریزش بورس

یک تحلیلگر بازارهای مالی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره تحلیل خود از علل ریزشی شدن روزهای اخیر بازار سرمایه، عنوان کرد که ریزش بورس تحت‌تاثیر 2 عامل بوده است. عامل اول، انتشار گزارش‌ها مختلف درباره احتمال وقوع جنگ و حمله نظامی بود که ریسک‌های سیاسی را صعود داد و عامل دوم، نشانه‌های رشد دخالت دولت در بازار سرمایه.

عباسعلی حقانی‌نسب در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»:  اگر جنگ وارد مرحله حمله به زیرساخت‌های انرژی نشود، رشد بورس تهران بیشتر هم خواهد شد؛ یعنی در صورت جنگ هم احتمال رشد بورس وجود دارد اما این رشد منوط به آسیب نرسیدن به زیرساخت‌های انرژی است و اگر جنگ به سمت حمله به زیرساخت‌های انرژی برود، رشد بورس با موانع بسیار جدی مواجه خواهد شد

عباسعلی حقانی‌نسب گفت: دولت نشان داد که در حوزه پالایشی‌ها، به حرف‌های خود پایبند نیست و اصول را زیرپای می‌گذارد. دولت در دستورالعمل به‌روز خود برای پالایشگاه‌ها، شرایط اضطراری تعریف کرده که اصلا به نفع تولید نیست.

به گفته این کارشناس، خروج پول حقیقی از بازار سهام رقم چشمگیری نبوده است اما همین خروج پول هم تحت‌تاثیر ریسک جنگ و دخالت دولت، در هفته گذشته اتفاق افتاد.

تعیین شرایط اضطرار به ضرر تولیدکنندگان

حقانی‌نسب با انتقاد از دخالت دولت در صنایع مختلف، بیان داشت: معمولا در شرایط بحرانی، دولت‌ها شرایط اضطراری را به‌نحوی تعیین می‌کنند که به نفع تولیدکنندگان تمام شود اما در کشور ما، شرایط اضطراری به ضرر تولیدکنندگان تنظیم شده است.

او تاکید کرد: نحوه تعیین شرایط اضطراری توسط دولت، تولید صنایع را دچار مشکل می‌کند و منابع سود انتظاری آن‌ها را با چالش مواجه می‌سازد. سرمایه‌گذاران در گذشته، با توجه به شرایطی که وجود داشته است، برای تهیه سهم تصمیم گرفته‌اند اما دخالت‌های دولت متاسفانه می‌تواند سرمایه‌گذاری‌ها را نیز دچار مشکل کند.

این تحلیلگر بورس علاوه بر این مطرح کرد: شایعه‌ی دیگری هم در خصوص پتروشیمی‌ها ارائه شد که حاکی از آن است دولت می‌خواهد در بازار سرمایه دخالت کند.

احتمال رشد بورس در هفته جاری

حقانی‌نسب پیش‌بینی کرد که شرایط بورس در هفته جاری بهتر شود.

در هفته آینده انتخابات اسرائیل را پیش ‌رو داریم و با یک فاصله زمانی یک هفته‌ای، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برگزار می‌شود. با تعیین‌تکلیف این دو انتخابات، وضعیت ریسک جنگ نیز مشخص خواهد شد و در صورتی که این ریسک نزول پیدا کند، بورس رشد بیشتری را تجربه خواهد کرد

او در این خصوص، شرح داد: گزارش‌های فصلی شرکت‌ها حاکی از وضعیت مطلوبی برای بسیاری از صنایع است. این گزارش‌ها مشخص می‌کند که تولید شرکت‌ها با شرایط خوبی رو به جلو می‌رود و برخی صنایع نیز نرخ محصولات خود را بیشتر شدن داده‌اند.

این کارشناس بازارهای مالی ادامه داد: این وضعیت خوب در برآیند سیاستی است که دولت از یکسال پیش درنظر گرفته؛ یعنی دولت با دخالت کمتر خود باعث شده است که شرکت‌ها، با وجود صعود ارزش مواد اولیه تولید، به تولید خود ادامه دهند و بتوانند محصولات خود را با نرخ مناسب بعرضهند که حداقل کالا در بازارها، باقی بماند. اما اگر دولت در اقتصاد دخالت کند و نرخ‌ها به صورت دستوری تعیین شوند، تولید دچار نزول و مشکلاتی پدیدار خواهد شد.

حقانی‌نسب با تاکید بر وضعیت مطلوب شرکت‌ها در کارایی، درباره کم شدن ریسک جنگ نیز گفت: در هفته آینده انتخابات اسرائیل را پیش ‌رو داریم و با یک فاصله زمانی یک هفته‌ای، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برگزار می‌شود. با تعیین‌تکلیف این دو انتخابات، وضعیت ریسک جنگ نیز مشخص خواهد شد و در صورتی که این ریسک افت پیدا کند، بورس رشد بیشتری را تجربه خواهد کرد.

ریزش بیشتر بورس با حمله به زیرساخت‌ها

این تحلیلگر بازار سرمایه تصریح کرد که ریزش بورس به دلیل اصلاح شاخص کل در کانال 8 میلیون واحدی نیست و این ریزش بیشتر تحت‌تاثیر ریسک‌های سیستماتیک است.

حقانی‌نسب معتقد است: بازار بسیار سریع‌تر می‌تواند به مدار رشد بازگردد حتی اگر جنگ هم صورت بگیرد. نشانه‌ها حاکی از این است که جنگ احتمالی در قدم اول وارد مرحله‌ی حمله به زیرساخت‌های انرژی و اقتصادی نشود و حملات در همان بحث‌های سیاسی و هسته‌ای باقی بمانند. در ضمن اگر ایران هم در پاسخ دفاعی خود، به زیرساخت‌های انرژی منطقه حمله نکند، جنگ در مرحله اول وارد فاز زیرساختی نخواهد شد.

او تاکید کرد: اگر جنگ وارد مرحله حمله به زیرساخت‌های انرژی نشود، رشد بورس تهران بیشتر هم خواهد شد؛ یعنی در صورت جنگ هم احتمال رشد بورس وجود دارد اما این رشد منوط به آسیب نرسیدن به زیرساخت‌های انرژی است.

این کارشناس بورس در نهایت، هشدار داد: اگر جنگ به سمت حمله به زیرساخت‌های انرژی برود، رشد بورس با موانع بسیار جدی مواجه خواهد شد.