رقابت سر به سر نتانیاهو - آیزنکوت بر سر قدرت

رامین پرتو

انتخابات پارلمانی اسرائیل در شرایطی برگزار می‌شود که رقابت میان بنیامین نتانیاهو و مخالفانش، فراتر از جابه‌جایی کرسی‌های کنست، به آزمونی برای آینده سیاسی کابینه، انسجام ساختار قدرت و مدیریت بحران‌های امنیتی تبدیل شده است. آخرین نظرسنجی‌ها از تداوم شکاف میان دو اردوگاه اصلی حکایت دارند؛ شکافی که نه‌تنها احتمال تشکیل کابینه‌ای باثبات را کم شدن داده، بلکه نگرانی‌ها درباره اعتراضات پس از اعلام نتایج و تکرار بن‌بست سیاسی را صعود داده است. هم‌زمان، تحرکات نظامی، اختلافات گزارش‌شده درباره نحوه مواجهه با ایران و هشدارهای امنیتی، فضای انتخابات را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده‌اند.

نتانیاهو می‌تواند با معرفی خود به‌عنوان رهبری برخوردار از ارتباط نزدیک با ترامپ و توانایی مدیریت تهدید ایران، ضرورت تداوم حضورش در قدرت را برجسته سازد و تصویرسازی از تهدیدهای وجودی ممکن است رأی‌دهندگان مردد را به سمت گزینه‌ای سوق دهد که تجربه امنیتی بیشتری دارد 

نظرسنجی‌ها و افت موقعیت نتانیاهو

مرور ۱۰ نظرسنجی منتشرشده از سوی رسانه‌های اسرائیلی بین ۲۷ مهر تا اول آبان ۱۴۰۵ حاکی از آن است که اپوزیسیون، در بخش عمده این تحلیل‌ها، از موقعیت بهتری نسبت به ائتلاف حاکم برخوردار است؛ بااین‌حال، هیچ‌یک از دو اردوگاه به حدنصاب ۶۱ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست نرسیده‌اند. میانگین اعلام‌شده برای ائتلاف حاکم ۵۱.۸ کرسی و برای مخالفان ۵۱.۶ کرسی است؛ اما با کنار گذاشتن نظرسنجی‌های شبکه ۱۴ و آی۲۴ نیوز، این ارقام به‌ترتیب به ۴۹.۶۳ و ۵۳.۱۳ کرسی تغییر می‌کنند. بنابراین، خروجی‌گیری درباره برتری هر اردوگاه به روش محاسبه میانگین و اعتبار نظرسنجی‌های مورد استفاده وابسته است.

در برخی گزارش‌ها نظرسنجی‌های دو رسانه اخیر جانبدارانه توصیف شده‌اند؛ ادعایی که باید آن را ارزیابی انتقادی نویسنده دانست، نه واقعیتی مستقل و اثبات‌شده. بااین‌حال، اختلاف میان این داده‌ها و سایر نظرسنجی‌ها مشخص می‌کند که انتخاب منابع می‌تواند برداشت عمومی از موازنه سیاسی را تغییر دهد. نکته تعیین‌کننده آن است که حتی با فرض برتری مخالفان، فاصله آنان با اکثریت پارلمانی همچنان قابل‌توجه است.

تحلیل ۱۰ نظرسنجی منتشرشده از سوی رسانه‌های اسرائیلی بین ۲۷ مهر تا اول آبان ۱۴۰۵ بیانگر است که اپوزیسیون، در بخش عمده این تحلیل‌ها، از موقعیت بهتری نسبت به ائتلاف حاکم برخوردار است اما بااین‌حال، هیچ‌یک از دو اردوگاه به حدنصاب ۶۱ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست نرسیده‌اند

در همین چارچوب، افت میانگین کرسی‌های لیکود از حدود ۲۰ تا ۲۲ کرسی در هفته‌های گذشته به نزدیکی ۱۹ کرسی، نشانه‌ای از تضعیف موقعیت انتخاباتی نتانیاهو محسوب می‌شود. حمایت علنی دونالد ترامپ از نخست‌وزیر اسرائیل نیز ظاهراً نتوانسته این روند را معکوس کند. بااین‌حال، نمی‌توان صرفاً بر پایه این هم‌زمانی خروجی گرفت که اعتماد جامعه اسرائیل به ترامپ نزول یافته است؛ چنین برداشتی به داده‌های مستقل درباره افکار عمومی نیاز دارد.

آیزنکوت، نتانیاهو و مسئله پیروزی 

بر پایه گزارش تایمز اسرائیل، نظرسنجی‌های شبکه‌های تلویزیونی، حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت را در جایگاه نخست و لیکود به رهبری نتانیاهو را پس از آن قرار داده‌اند. در ادامه، حزب ذخیره‌نظامیان به رهبری یوآز هندل در یکی از سه نظرسنجی از حدنصاب انتخاباتی عبور کرده، درحالی‌که حزب اوفر وینتر نتوانسته است به کنست راه یابد. این تفاوت‌ها مشخص می‌کند که کارایی احزاب کوچک نیز می‌تواند در توزیع نهایی کرسی‌ها نقش تعیین‌کننده داشته باشد.

با وجود این، صدرنشینی یک حزب در نظرسنجی‌ها لزوماً به معنای پیروزی در تشکیل کابینه نیست. آیزنکوت و دیگر مخالفان نتانیاهو برای تبدیل برتری احتمالی خود به قدرت اجرایی، باید ائتلافی با حداقل ۶۱ کرسی تشکیل دهند. پراکندگی احزاب، اختلاف‌های سیاسی و حساسیت درباره همکاری با احزاب فلسطینی، تحقق چنین هدفی را دشوار می‌کند. در مقابل، نتانیاهو نیز با افت حمایت از لیکود و محدودیت ظرفیت ائتلاف‌سازی مواجه است.

ازاین‌رو، داده‌های موجود برتری قطعی هیچ‌یک از دو طرف را اثبات نمی‌کنند. اگر معیار، تعداد کرسی‌های یک حزب باشد، آیزنکوت در برخی نظرسنجی‌ها موقعیت امیدوارکننده‌ای دارد؛ اما اگر معیار، توان تشکیل کابینه باشد، رقابت همچنان باز و حاصل سیاسی نامشخص است. حتی ممکن است حزبی بیشترین کرسی‌ها را کسب کند، ولی در تشکیل دولت از رقیب خود ناکام بماند.

امنیتی‌سازی انتخابات 

استقرار حدود ۲۲ هزار افسر پلیس برای تأمین امنیت انتخابات، در مقایسه با حدود ۱۷ هزار افسر در انتخابات قبلی، بیانگر نگرانی نهادهای امنیتی از احتمال بروز ناآرامی است. روزنامه معاریو خبر داده است که نگرانی اصلی، رد نتایج از سوی یکی از دو اردوگاه و کشیده‌شدن هواداران آن به خیابان‌هاست؛ سناریویی که می‌تواند به رویارویی میان طرفداران دو جریان و مداخله گسترده‌تر نیروهای امنیتی منجر شود.

هم‌زمان، رزمایش ارتش اسرائیل در شمال و مرکز سرزمین‌های اشغالی با مشارکت نیروی هوایی و چند لشکر نظامی برگزار شده است. ارتش هدف این رزمایش را تمرین مقابله با حملات غافلگیرانه و نفوذ زمینی و هوایی خبر داده و آن را بخشی از برنامه آموزشی سالانه دانسته است. بااین‌حال، هم‌زمانی آن با انتخابات و تشدید رقابت سیاسی، انتقادهایی را درباره امنیتی‌شدن فضای داخلی برانگیخته است.

از منظر تحلیلی، برجسته‌کردن تهدیدهای امنیتی می‌تواند برای نتانیاهو کارکرد انتخاباتی داشته باشد. نخست، این رویکرد توجه افکار عمومی را از مشکلات سیاسی و ضعف احتمالی ائتلاف حاکم به مسئله امنیت ملی منتقل می‌کند. دوم، نتانیاهو می‌تواند با معرفی خود به‌عنوان رهبری برخوردار از ارتباط نزدیک با ترامپ و توانایی مدیریت تهدید ایران، ضرورت تداوم حضورش در قدرت را برجسته سازد. سوم، تصویرسازی از تهدیدهای وجودی ممکن است رأی‌دهندگان مردد را به سمت گزینه‌ای سوق دهد که تجربه امنیتی  بیشتری دارد.

انتشار تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی از انفجار هسته‌ای بر فراز تل‌آویو و هشدار نتانیاهو درباره احتمال دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، در همین چارچوب قابل ارزیابی است. او از سوی دیگر مدعی شده که دو سال از دوره ریاست‌جمهوری ترامپ برای خاتمه‌دادن به مسئله ایران فرصت باقی مانده است. این پیام‌ها می‌توانند تلاش برای پیوندزدن آینده امنیت اسرائیل با تداوم رهبری او تلقی شوند؛ هرچند شواهد موجود به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که رزمایش نظامی یا تمام اقدامات امنیتی مشخصاً با انگیزه انتخاباتی طراحی شده‌اند.

اختلافات داخلی و احتمال تکرار انتخابات

گزارش شبکه ۱۲ اسرائیل از اختلاف میان نتانیاهو و ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش، درباره دستورالعمل‌های مرتبط با ایران حکایت دارد. طبق این گزارش، زمیر خواستار گفت‌وگوهای بیشتر و دریافت مجوزهای قانونی مکتوب و امضاشده پیش از اجرای دستورها شده است. یک منبع امنیتی نیز هشدار داده که تصمیم‌گیری شتاب‌زده ممکن است خطر خطای محاسباتی و رویارویی با سرعت با ایران را بیشتر شدن دهد. نتانیاهو وجود اختلاف با زمیر را رد کرده است.

در همین حال، آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل خانه ما، خواستار آغاز تحقیقات جنایی علیه نتانیاهو به اتهام خیانت شده است. او مدعی است نخست‌وزیر با فشار بر مقام‌های نظامی، ممکن است کشور را در آستانه انتخابات به سمت جنگ سوق دهد. این اتهام، موضع سیاسی لیبرمن است و نباید بدون رسیدگی قضایی، واقعیتی اثبات‌شده تلقی شود.

در نهایت، احتمال تداوم بن‌بست انتخاباتی جدی است. هیچ‌یک از دو اردوگاه، مطابق میانگین‌های ارائه‌شده، اکثریت لازم را در اختیار ندارد و ورود احزاب فلسطینی به ائتلاف‌ها نیز با هزینه سیاسی و حساسیت اجتماعی روبه‌رو است. اگر مذاکرات پس از انتخابات نتواند ترکیبی با ۶۱ کرسی ایجاد کند، برگزاری انتخابات مجدد می‌تواند به گزینه‌ای محتمل تبدیل شود. بااین‌حال، انتخابات لزوماً به معنای برگزاری دور دوم مستقیم نیست؛ مسئله اصلی، ناتوانی احتمالی در تشکیل کابینه و طی‌شدن سازوکارهای قانونی پس از آن است. بنابراین، نه پیروزی نهایی نتانیاهو و نه موفقیت آیزنکوت و مخالفانش قطعی است؛ حاصل نهایی به توزیع واقعی کرسی‌ها، رفتار احزاب کوچک و توانایی شکل‌گیری ائتلافی پایدار بستگی خواهد داشت.