دوحه؛ ایستگاه صلح تهران و واشنگتن یا فرصتی برای خرید زمان تا انتخابات آمریکا؟

طبق گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، درست در شرایطی که احتمال بازگشت جنگ میان ایران و آمریکا قریب‌الوقوع به نظر می‌رسد، دوحه بار دیگر به کانون تحولات دیپلماتیک منطقه تبدیل شده است.

روزنامه قطری «العربی البه‌روز» مدعی احتمال پیوستن یک هیات آمریکایی به مذاکره‌کنندگان ایرانی در دوحه شده است؛ تحولی که در صورت تحقق، می‌تواند مذاکرات غیرمستقیم را وارد مرحله‌ای تازه و حتی به گفت‌وگوهای مستقیم تبدیل کند.

بر پایه این گزارش، پس از رایزنی‌های فشرده هیات قطری در تهران و دستیابی به تفاهم‌های اولیه، قرار است نمایندگان آمریکا نیز به مذاکرات در دوحه ملحق شوند. سه محور اصلی این گفت‌وگوها عبارت‌اند از برنامه هسته‌ای ایران، امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و مشوق‌های اقتصادی و مالی برای تهران. نکته قابل توجه، احتمال نقش‌آفرینی چین و روسیه به‌عنوان ضامن‌های توافق احتمالی است؛ مسئلهی که در صورت تحقق می‌تواند به مذاکرات ابعادی فراتر از یک تفاهم دوجانبه بدهد.

در کنار گزارش العربی النوین، شبکه العربیه نیز از اطلاعات پیشنهادی برای توافق ایران و آمریکا خبر داده است. بر پایه این گزارش‌ها، یکی از محورهای مطرح‌شده، تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالا و انتقال آن به کشور ثالث یا کم شدن سطح غنی‌سازی است.

در مقابل، واشنگتن باید بخشی از فشارهای اقتصادی و محدودیت‌های اعمال‌شده علیه ایران را نزول دهد. بازگشایی تنگه هرمز و تضمین آزادی کشتیرانی بین‌المللی نیز از دیگر بخش‌های طرح پیشنهادی عنوان شده است. البته هنوز مشخص نیست این شرح تا چه اندازه مورد پذیرش رسمی تهران و واشنگتن قرار گرفته‌اند. آنچه فعلا وجود دارد، مجموعه‌ای از پیشنهادها و گزارش‌های رسانه‌ای است، نه توافقی نهایی و امضاشده.

گزارش آکسیوس از مذاکرات بیش از ۱۲ ساعته هیات قطری در تهران نیز بیانگر است تلاش‌های میانجی‌گرانه وارد مرحله حساسی شده است. به نوشته این رسانه، نمایندگان قطر در جریان مذاکرات با تهران ارتباط مستمری با کاخ سفید داشته‌اند و پس از آن نیز هیات ایرانی برای ادامه رایزنی‌ها راهی دوحه شده است.

با این حال، اختلاف اصلی همچنان پابرجاست: آمریکا خواهان تعیین تکلیف پرونده هسته‌ای است، در حالی که ایران بر رفع فشارهای اقتصادی و خاتمه محدودیت‌های مربوط به صادرات نفت و کشتیرانی تأکید دارد. به همین دلیل، حتی آغاز مذاکرات مستقیم نیز لزوما به معنای حل اختلافات نیست؛ بلکه ممکن است نخستین گام برای رسیدن به یک آتش‌بس یا تفاهم موقت باشد.