وتو یعنی چه و حق وتویی که ترامپ از آن صحبت میکند، دقیقا چیست؟

ساختار سیاسی کشورها به‌گونه‌ای طراحی شده که قدرت تصمیم‌گیری در اختیار یک نهاد یا مقام واحد نباشد. در آمریکا نیز رئیس‌جمهور، کنگره و سایر نهادهای حکومتی هرکدام اختیارات و محدودیت‌های مشخصی دارند. با این حال، برخی از اختیارات رئیس‌جمهور می‌توانند تأثیر قابل‌توجهی بر تصمیم‌های سیاسی و قانونی کشور بگذارند. در ادامه این بخش، برای شفافیت بیشتر مبحث وتو ترامپ، آن را برای‌تان بیان داده‌ایم، با ما همراه باشید.

وتو (Veto) واژه‌ای با ریشه لاتین و به معنای «من مخالفت می‌کنم» یا «اجازه نمی‌دهم» است. در اصطلاح سیاسی، وتو به اختیار قانونی یک مقام یا نهاد برای جلوگیری از تصویب یا اجرای یک تصمیم گفته می‌شود.

دونالد ترامپ در اظهارات اخیر خود درباره احتمال در اختیار گرفتن اکثریت کنگره توسط دموکرات‌ها، از قدرت وتوی ریاست‌جمهوری صحبت کرده و آن را یکی از ابزارهای مهم خود برای مقابله با مصوبات مخالفان دانسته است.

حق وتویی که ترامپ از آن صحبت می‌کند، تقریباً چنین مفهومی دارد:

رئیس‌جمهور آمریکا می‌تواند مصوبات ارسالی از سوی کنگره را رد کند و مانع تبدیل آن‌ها به قانون شود؛ اما برخلاف تصور رایج، رئیس‌جمهور قدرت مطلق ندارد و کنگره می‌تواند با کسب اکثریت دوسوم در هر دو مجلس، تصمیم او را کنار بزند.

از سوی دیگر، رئیس‌جمهور آمریکا در چارچوب قانون اختیاراتی برای فرماندهی نیروهای مسلح و انجام عملیات نظامی دارد. بر پایه قانون اختیارات جنگی (War Powers Resolution)، در شرایطی که نیروهای آمریکایی وارد مخاصمات مسلحانه شوند، رئیس‌جمهور باید معمولاً ظرف ۴۸ ساعت کنگره را مطلع کند. اگر کنگره مجوز لازم را صادر نکند، استفاده از نیروهای نظامی باید پس از ۶۰ روز متوقف شود؛ البته قانون شرایط و استثناهایی نیز برای این مهلت در نظر گرفته است. بنابراین، این قانون به معنای اختیار نامحدود رئیس‌جمهور برای جنگیدن با هر کشوری نیست.

حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل متحد با اختیار وتوی رئیس‌جمهور آمریکا تفاوت دارد. این حق در اختیار پنج عضو دائم شورای امنیت، یعنی آمریکا، روسیه، چین، فرانسه و بریتانیاست.

مطابق ماده ۲۷ منشور سازمان ملل، برای تصویب تصمیم‌های ماهوی شورای امنیت، دست‌کم ۹ رأی موافق از ۱۵ عضو لازم است و مخالفت هرکدام از پنج عضو دائم می‌تواند مانع تصویب قطعنامه شود. البته این اختیار شامل تصمیم‌های شکلی و آیین‌نامه‌ای نمی‌شود.

به بیان ساده، وتوی ریاست‌جمهوری آمریکا ابزاری برای مخالفت با مصوبات کنگره است، در حالی که حق وتو در شورای امنیت به اعضای دائم این نهاد اجازه می‌دهد از تصویب برخی قطعنامه‌های بین‌المللی جلوگیری کنند.