تأسیسات زیرزمینی ایران کابوس ترامپ/ کوه کلنگ آمریکا را به سمت گزینه هسته ای سوق

دشواری نابودی تأسیسات زیرزمینی ایران در کنار صعود هزینه‌های نظامی و سیاسی جنگ، ترامپ را با معادله‌ای پیچیده روبه‌رو کرده است.

 پایگاه خبری «النشره» در گزارشی تحلیلی نوشت: مسئله اصلی در تقابل آمریکا با ایران دیگر صرفا برتری نظامی واشنگتن نیست، بلکه توانایی این کشور برای تبدیل این برتری به پیروزی سیاسی است. دونالد ترامپ در شرایطی با بیشتر شدن هزینه‌های جنگ روبه‌روست که هنوز دستیابی به حاصل‌ای قاطع و قابل عرضه به افکار عمومی آمریکا تضمین نشده است.

به نقل از ایلنا، در این میان، کوه کلنگ، مجموعه‌ای زیرزمینی و به‌شدت مستحکم در نزدیکی تأسیسات هسته‌ای نطنز، به یکی از چالش‌های نظامی آمریکا تبدیل شده است. عمق این مجموعه و ساختار سنگی اطراف آن، تردیدهایی درباره توان بمب‌های سنگرشکن آمریکا برای نفوذ به آن و نابودی جامع تأسیسات ایجاد کرده است.

همین مسئله، هم‌زمان با رشد گمانه‌زنی‌ها درباره دشواری دستیابی به پیروزی قاطع، بحث استفاده احتمالی از سلاح هسته‌ای را نیز مطرح کرده است؛ هرچند هیچ نشانه تأییدشده‌ای از تصمیم واشنگتن برای چنین اقدامی وجود ندارد.

به اعتقاد منابع این گزارش، نگرانی اصلی صرفا مطرح شدن گزینه هسته‌ای نیست، بلکه شرایطی است که ممکن است ترامپ را به مرور گزینه‌های پرخطرتر سوق دهد؛ به‌ویژه اگر جنگ به یک تقابل فرسایشی تبدیل شود و دستاوردی که بتوان آن را پیروزی نامید، در پی نداشته باشد.

کوه کلنگ؛ آزمونی برای توان نظامی آمریکا

اهمیت کوه کلنگ تنها به استحکامات آن محدود نمی‌شود؛ بلکه ابهام درباره ماهیت فعالیت‌ها و تجهیزات مستقر در این مجموعه نیز بر پیچیدگی هدف قرار دادن آن افزوده است. برخی ارزیابی‌ها احتمال می‌دهند تجهیزات یا تأسیساتی مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران در این مکان قرار داشته باشد، اما گزارش‌ها مستقلی در این زمینه وجود ندارد.

آمریکا بمب سنگرشکن GBU-57 با وزن حدود ۱۳.۶ تن را در اختیار دارد که برای هدف قرار دادن تأسیسات زیرزمینی طراحی شده است. با این حال، عمق کوه کلنگ و ساختار زمین‌شناختی اطراف آن، اثربخشی این بمب را در نابودی دقیق مجموعه با تردید مواجه می‌کند.

در این میان، باید میان تخریب یک تأسیسات و از کار انداختن آن تفاوت قائل شد. حملات هوایی ممکن است ورودی تونل‌ها را مسدود یا به زیرساخت‌های مجموعه آسیب وارد کند، اما لزوماً به معنای نابودی تجهیزات مستقر در اعماق زمین نیست.

خطر فرسایشی شدن جنگ

با وجود این محدودیت‌ها، آمریکا همچنان گزینه‌های متعارفی برای ادامه عملیات در اختیار دارد؛ از حملات مکرر و هدف قرار دادن زیرساخت‌های مرتبط با تأسیسات زیرزمینی گرفته تا تشدید فشارهای نظامی و اقتصادی علیه ایران.

با این حال، مسئله اصلی توانایی واشنگتن در وارد کردن خسارت نیست، بلکه دستیابی به برآیند سیاسی موردنظر است. برتری نظامی آمریکا می‌تواند خسارات سنگینی به ایران وارد کند، اما خاتمه دادن به برنامه هسته‌ای یا تحمیل توافقی با شروط واشنگتن را تضمین نمی‌کند.

در مقابل، تهران می‌تواند با طولانی کردن درگیری و بیشتر شدن هزینه‌های آن، فشار بر دولت ترامپ را بیشتر کند. در چنین شرایطی، رئیس‌جمهور آمریکا میان ادامه عملیات پرهزینه بدون تضمین پیروزی، گسترش دامنه حملات یا حرکت به سمت توافقی که بتواند آن را دستاوردی سیاسی معرفی کند، قرار می‌گیرد.

آیا گزینه هسته‌ای جدی‌تر می‌شود؟

در سایه این معادلات، احتمال استفاده از سلاح هسته‌ای علیه تأسیسات زیرزمینی ایران، به‌ویژه کوه کلنگ، بار دیگر در محافل تحلیلی مطرح شده است. این گمانه‌زنی‌ها مبتنی بر اعلام رسمی واشنگتن نیست، بلکه از تحلیل گزینه‌های حداکثری آمریکا در صورت ناکامی تسلیحات متعارف در دستیابی به اهداف موردنظر ناشی می‌شود.

عمق تأسیسات ایران این پرسش را مطرح می‌کند که آیا سلاح هسته‌ای می‌تواند اهدافی را نابود کند که بمب‌های متعارف قادر به نفوذ به آن‌ها نیستند؟ با این حال، طرح چنین احتمالی به معنای ضرورت یا قطعیت استفاده از این سلاح نیست.

حمله هسته‌ای صرفا قدرت تخریب بیشتری به همراه ندارد، بلکه می‌تواند جنگ را وارد مرحله‌ای دقیقا متفاوت کند؛ مرحله‌ای با پیامدهای انسانی، زیست‌محیطی و سیاسی گسترده و به معنای شکستن تابوی استفاده از سلاح هسته‌ای در جنگ‌ها از سال ۱۹۴۵ تاکنون.

از سوی دیگر، چنین حمله‌ای نیز نابودی دانش فنی، متخصصان و ظرفیت‌های انسانی مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران را تضمین نمی‌کند و حتی ممکن است به گسترش دامنه درگیری‌ها منجر شود.

ترامپ در جست‌وجوی پیروزی

بخش مهمی از این معادله به محاسبات سیاسی ترامپ بازمی‌گردد. او که هدف تقابل با ایران را جلوگیری از دستیابی این کشور به سلاح هسته‌ای خبر داده، برای توجیه هزینه‌های جنگ در برابر افکار عمومی آمریکا به دستاوردی ملموس نیاز دارد.

از این منظر، ادامه جنگ فرسایشی و دشواری دستیابی به حاصل قاطع ممکن است دولت آمریکا را به ارزیابی گزینه‌های تهاجمی‌تر سوق دهد؛ گزینه‌هایی که علاوه بر اهداف نظامی، با هدف ایجاد دستاوردی قابل عرضه در عرصه سیاسی دنبال شوند.

با این حال، گزینه‌های دیگری همچون حملات متعارف، فشار اقتصادی و مذاکره همچنان پیش روی واشنگتن قرار دارند. در مقابل، تشدید تنش تا سطح هسته‌ای می‌تواند بحرانی بین‌المللی ایجاد کند که پیامدهای آن به ایران و آمریکا محدود نماند و امنیت منطقه و بازارهای انرژی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

باید گفت که کوه کلنگ نمادی از معضل بزرگ‌تر آمریکا در تقابل با ایران شده است: واشنگتن توان وارد کردن خسارات گسترده را دارد، اما نمی‌تواند صرفاً با تکیه بر قدرت تخریب، پیروزی سیاسی را تضمین کند.

اکنون پرسش این است که آیا ترامپ می‌تواند بدون توسل به گزینه‌های خطرناک‌تر به حاصل‌ای قابل قبول دست یابد یا تلاش برای وارد کردن ضربه‌ای تعیین‌کننده، خود به عاملی برای طولانی‌تر شدن و پیچیده‌تر شدن جنگ تبدیل خواهد شد؟