خانه هایی که در ندارند

اول: ما فکر می‌کردیم فقط ما ایرانی‌ها خیلی مهمان نوازیم، تا اینکه اولین بار برای زیارت اربعین به کربلا رفتیم. توی جاده، یک خانواده جلوی اتوبوس را گرفتند و همه مسافر‌ها را پیاده کردند تا به چادرهایشان برویم. دو سه چادر کنار هم برپا کرده بودند. گوشه یکی از چادر‌ها تنوری بود که نان را همان جا می‌پختند و داغ داغ سر سفره می‌آوردند.

کنار نان هم ظرف‌های کوچک یک بارمصرفی بود که داخلشان پلو، لوبیای سفید و گوشتی شبیه گوشت آبگوشت ریخته بودند. ما که آن همه راه از مهران آمده بودیم و اول سفر مدام غر می‌زدیم که باید به راهمان ادامه بدهیم تا زودتر به نجف برسیم، حالا با بوی نان تازه جان دوباره‌ای گرفته بودیم. 

از چادر که بیرون آمدیم، سُر خوردیم طرف چادر کناری که بساط چای عراقی اش به راه بود. بعد از چای یکی از زن‌ها دعوتمان کرد به خانه شان برویم و آبی به سر و رویمان بزنیم. قبل از اینکه سوار اتوبوس شویم هم یکی از آن‌ها با چند قوطی آب کوچک ایستاده بود تا برای ادامه مسیرمان آب برداریم. این صحنه فقط یک بار اتفاق نیفتاد. 

در طول سفر، بار‌ها با چنین استقبال‌هایی روبه رو شدیم و آدم‌هایی که ما را نمی‌شناختند، سفره و درِ خانه شان را به روی ما باز می‌کردند. خاطره آن چادرها، نان داغ و استکان‌های چای عراقی، از آن چیز‌هایی است که از سفر اربعین همراهِ آدم برمی گردد. حالا ایام فاطمیه که می‌رسد، بعضی از همان زائران عراقی راهی ایران می‌شوند. این بار آن‌ها به مشهد و قم می‌آیند؛ برای زیارت و عزاداری در حرم امام رضا (ع) و حضرت معصومه (س). 

ما در اربعین مهمان خانه‌های آن‌ها بودیم و حالا آن‌ها مهمان شهر‌های ما هستند. این رفت وآمد‌ها فقط رفت وآمد بین دو کشور نیست. رفت وآمد میان اهل و عیالی است که برای زیارت عزیزانشان، خانه به خانه فاصله‌ها را بین خود کم کرده‌اند؛ یک بار در جاده‌های نجف و کربلا و بار دیگر در خیابان‌های مشهد و قم.

دوم: در میان شیعیان تعبیر آشنایی هست که می‌گوید: «حج فقرا مشهد است» و درست هم می‌گوید. برای ما که هزینه سفر و زیارت خانه خدا در مکه را نداریم مشهد جایگزین است. این نقل که مشهد حج فقراست از چه منبعی می‌آید و اصلا صحت دارد یا نه در صلاحیت من نیست، اما این را می‌توانم از قول خودم بگویم که اگر مشهد، مکه فقرا برای زیارت است، قم هم مدینه آن هاست و حرم حضرت معصومه (س) بقیع آن است. برای همین در روز‌های فاطمیه، مشهد و قم پر از زائر می‌شود. حضرت معصومه (س) را نمی‌شود از نسبتی که با مادرش دارد جدا کرد.

زائرانی که در این روز‌ها به قم می‌آیند، در حرم بانویی از نسل حضرت زهرا (س) عزاداری می‌کنند و زائران مشهد هم در جوار امام رضا (ع) زیارت می‌کنند. برای بسیاری از آن ها، این سفر فقط رسیدن به یک مقصد زیارتی نیست؛ «وارزقنی حج بیتک الحرام» است که توی ماه رمضان گفته‌اند و مثل ما دستشان به خانه خدا نمی‌رسد. ما هنوز آن سفره و نان داغ و استکان‌های چای عراقی را به یاد داریم. آن روز‌ها آن‌ها میزبان ما بودند و حالا زائرانی از همان سرزمین، مهمان شهر‌های ما شده‌اند. 

میان آن چادر‌ها و این حرم ها، یک رسم آشنا در جریان است: زائر می‌آید و خانه‌ای به رویش باز می‌شود. این بار، در روز‌هایی که نام حضرت زهرا (س) در خانه‌ها و حرم‌ها طنین انداز است، شاید بهترین پاسخ به مهمان نوازی آن روز‌های مردم عراق، میزبانی از زائران و «یطعمون الطعام» مادری باشد که هر دو سوی این مسیر، به نام او عزادارند.

عضو شوید: آخرین خبرهای منتشر شده کشور را در این صفحه اینستاگرام دنبال کنید