پیام های فاطمیه در گفت وگو با حجت الاسلام والمسلمین پناهیان؛ دهه ای که سند اراده

بر پایه گزارش شهرآرانیوز؛ فاطمیه فقط فرصتی برای سوگواری و یادآوری مظلومیت حضرت زهرا (س) نیست؛ این ایام ظرفیت‌هایی ویژه برای شناخت اسلام و معرفی حقیقت آن به جهان دارد. حجت‌الاسلام‌والمسلمین علیرضا پناهیان در گفت‌و‌گو با روزنامه شهرآرا، با تأکید بر قابلیت‌های ممتاز فاطمیه، معتقد است که پیام‌های این مقطع از تاریخ اسلام، حتی با پیام‌های واقعه کربلا تفاوت‌هایی دارد.

به باور او، فاطمیه فرصتی است که تصویری روشن از اسلام مهربان، عقلانی و غیرتحمیلی ارائه شود؛ تصویری که در روزگاری که اسلام در بخش‌هایی از جهان به خشونت، تحمیل و غیرعقلانی بودن متهم می‌شود، اهمیت ویژه‌ای دارد. این پیام‌ها نه‌تنها برای جامعه جهانی، بلکه برای جامعه مؤمنان و رشد معنوی هر فرد نیز درس‌های مهمی در خود دارد.

فاطمیه درس‌ها و پیام‌های ویژه‌ای دارد که با درس‌هایی که از کربلا می‌آموزیم، متفاوت است. در این مقطع از تاریخ اسلام، عبرت‌هایی وجود دارد که شاید نتوان آنها را به همین زیبایی و سهولت از دیگر حوادث تاریخی دریافت کرد؛ به‌ویژه در روزگار ما، شناخت این قابلیت‌ها اهمیت بسیار دارد؛ زیرا در روز جاری اسلام را در بخش‌هایی از جهان، دینی خشن، تحمیلی، غیرعاطفی و غیرعقلانی معرفی می‌کنند.

مطابق گزارش شهرآرانیوز؛ فاطمیه درباره همه این اتهام‌ها پیام دارد؛ پیام‌هایی که هم برای جامعه جهانی و هم برای جامعه مؤمنان و زندگی معنوی هر فرد، قابل‌استفاده است. نباید تصور کنیم، چون اهل‌بیت (ع) نور واحدند و همگی مردم را به‌سوی خدا دعوت می‌کنند، تفاوت‌ها و امتیازات خاص هرکدام اهمیت چندانی ندارد. همه آنها راهنمای هدایت‌اند، اما شناخت مشخصه‌های ممتاز هر مقطع، فرصتی ویژه برای شناخت بهتر دین است؛ فرصتی که نباید آن را از دست داد.

یکی از مشخصه‌های مهم فاطمیه این است که اسلام را دین عقلانیت، علم و فقاهت معرفی می‌کند. در کمترحادثه‌ای از تاریخ اسلام می‌توان دید که فقاهت و عقلانیت، در اوج مظلومیت و در متن یک مبارزه فرهنگی و اجتماعی، چنین آشکار و اثرگذار جلوه کند. این حقیقت را در متن کلام حضرت زهرا (س) در خطبه فدکیه و استدلال‌های ایشان به‌وضوح می‌توان دید. اسلام، دین تعصب خشک و جاهلانه نیست؛ دین ما با علم و عقلانیت، پیوند دارد و انعطاف‌پذیری آن نیز باید در چارچوب همین فهم و معرفت شناخته شود.

فاطمیه فرصتی است که نشان دهیم مواجهه با ظلم و دفاع از حق، به معنای خشونت‌طلبی نیست؛ همان‌طور که پایبندی به دین، به معنای کنار گذاشتن عقل و دانش نخواهد بود. اهمیت این پیام در آن است که یک واقعه تاریخی، به‌دلیل مشخصه‌های خاص خود، می‌تواند حقیقتی را به شکلی ملموس و قابل‌درک آشکار کند؛ حقیقتی که گاهی بیان نظری آن دشوارتر است. باید این قابلیت را شناخت و برای معرفی درست آن به دیگران برنامه داشت.

یکی دیگر از مشخصه‌های ممتاز فاطمیه، نشان دادن این حقیقت است که اسلام نه‌تنها دین خشونت نیست، بلکه دین تحمیل هم نیست. این مسئله برای جامعه در زمان حاضر اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی برخی جوانان مذهبی نیز تصور می‌کنند دین باید به‌سراغ انسان بیاید، او را جذب کند و بدون تلاش و انتخاب شخصی، به مسیر هدایت ببرد. گاهی پرسیده می‌شود چرا خداوند ما را هدایت نمی‌کند یا چرا جامعه اسلامی و نهاد‌های فرهنگی، ما را تربیت نمی‌کنند؟

البته مسئولان تعلیم‌وتربیت، حوزه‌های علمیه و فعالان فرهنگی باید توان خود را برای هدایت و رشد جامعه رشد دهند و نمی‌توان از ضعف‌ها و کاستی‌های آنها در این زمینه چشم‌پوشی کرد، اما این مسئولیت به معنای آن نیست که هدایت انسان بدون اراده و حرکت خود او تحقق پیدا کند. انتظار طولانی برای اینکه رهبران جامعه، سازمان‌ها و نهاد‌ها افراد را اصلاح کنند، نگاه درستی نیست. انسان نیز باید برای هدایت خود قدم بردارد.

حتی پیامبر گرامی اسلام (ص)، با وجود جایگاه والای خود در تبلیغ و هدایت، مأمور به سلطه بر دل‌های مردم نیست. انسان باید خودش نیز برای هدایت خویش تلاش کند. نمی‌توان انتظار داشت یک سخنران توانمند، معلم خوب یا مربی برجسته، به‌تنهایی همه موانع را از سر راه انسان بردارد و او را از تصمیم و تلاش شخصی بی‌نیاز کند.

گاهی انسان تصور می‌کند همان‌طور که دنیا و شیطان، او را به‌سوی خود جذب می‌کنند، دین نیز باید دقیقا به همان شیوه عمل کند، درحالی‌که جذابیت‌های فریبنده دنیا با دعوت آگاهانه و آزادانه به حقیقت، تفاوت دارد. خداوند راه را بیانگر است، زمینه انتخاب را فراهم می‌کند و به انسان فرصت می‌دهد، اما قرار نیست ایمان و هدایت با سلب اختیار از او به‌دست آید. هدایت، مسیری است که انسان باید با اراده و انتخاب خود در آن قدم بگذارد.

همین اختیار و قابلیت انتخاب، مسئولیت انسان را نیز به‌همراه دارد. گاهی فرصت گناه و خطا برای انسان فراهم می‌شود و ممکن است از همین فرصت‌ها برای توجیه رفتار خود استفاده کند. نباید هربار که زمینه یک خطا فراهم شد، آن را بهانه‌ای برای تبرئه خود بدانیم.

همان‌طور که در مسیر هدایت، انسان نمی‌تواند همه مسئولیت را بر دوش دیگران بگذارد و منتظر بماند تا آنها او را به مقصد برسانند، دربرابر رفتار‌ها و انتخاب‌های نادرست خود نیز نمی‌تواند از مسئولیت، شانه خالی کند. فراهم شدن فرصت خطا، مسئولیت انتخاب را از انسان نمی‌گیرد و نباید انتظار داشته باشیم همه موانع گناه از مسیرمان برداشته شود. انسان دربرابر انتخاب‌های خود مسئول است و باید سهم اراده و تصمیم شخصی‌اش را در مسیر هدایت و زندگی، جدی بگیرد.

پیام‌های فاطمیه فقط به یک مجلس عزاداری یا یک جمع خاص، محدود نمی‌شود. این مناسبت می‌تواند در معرفی اسلام به جهان، تقویت جامعه مؤمنان و رشد فردی انسان، نقش داشته باشد. فاطمیه تصویری از مظلومیت، عقلانیت، فقاهت و دعوت غیرتحمیلی به حق ارائه می‌کند؛ تصویری که در فضای پرابهام امروز، بیش از گذشته به آن نیاز داریم. باید این ظرفیت را جدی بگیریم و برای شناساندن آن به دیگران تلاش کنیم.

هرکه باتوجه‌به توانایی و قابلیتات خود، می‌تواند در معرفی سیره حضرت زهرا (س) سهمی داشته باشد؛ از فعالیت فرهنگی و رسانه‌ای گرفته تا گفت‌و‌گو با مخاطبان در کشور‌های دیگر. اگر فاطمیه را فقط به‌عنوان یک مناسبت سوگواری ببینیم، بخشی از ظرفیت آن را نادیده گرفته‌ایم. باید امتیازات ویژه این ایام را بشناسیم و آنها را برای اصلاح نگاه خودمان، تقویت جامعه مؤمنان و معرفی درست اسلام به جهان به‌کار بگیریم.

عضو شوید: آخرین گزارش‌ها کشور را در این صفحه اینستاگرام دنبال کنید