تعطیلی در کمین کارگاه های کفاشی/ کفش ۸۰ درصد گران شد/ فعالیت تولیدی ۴۵ درصد افت

 احمد شیعه - رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران از صعود حدود ۸۰ درصدی بها کفش نسبت به سال گذشته و افت ۴۰ تا ۴۵ درصدی فعالیت کارگاه‌های کوچک تولیدی خبر داد و گفت: تداوم مشکلات تأمین مواد اولیه، رشد هزینه‌های تولید و افت تقاضا، شرایط فعالیت تولیدکنندگان این صنعت را دشوار کرده است،صنعت کفش کشور سالانه حدود ۱۸۰ میلیون جفت کفش تولید می‌کند و نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر به‌صورت مستقیم در این صنعت مشغول به کار هستند. از این تعداد، حدود ۵۰ هزار نفر در تهران فعالیت دارند که بخش قابل توجهی از آنها در محدوده بازار و باغ سپهسالار و در کارگاه‌های کوچک تولیدی مشغول به کارند.

وی با اشاره به اینکه بخش زیادی از تولید کفش در کارگاه‌هایی با پنج تا ۲۰ نیروی کار انجام می‌شود، تاکید کرد: این واحدهای کوچک در ماه‌های اخیر با مشکلات جدی در تأمین مواد اولیه و ادامه فعالیت روبه‌رو شده‌اند.

رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران یکی از مهم‌ترین مشکلات تولیدکنندگان را وابستگی زنجیره تولید کفش به مواد اولیه وارداتی دانست و گفت: حدود ۵۰ درصد مواد اولیه مورد نیاز این صنعت مستقیماً از خارج کشور تامین می‌شود؛ با این حال، حتی بخش تولید داخل نیز برای ساخت برخی محصولات به مواد و نهاده‌های وارداتی وابسته است، برای مثال اگرچه پوست دام و بخشی از ظرفیت تولید چرم در داخل کشور وجود دارد، مواد شیمیایی مورد نیاز برای فرآوری پوست و تبدیل آن به چرم قابل استفاده عمدتاً وارداتی است.در تولید زیره و کفی کفش نیز با وجود تولید برخی مواد مانند PVC و پلی‌یورتان در کشور، همچنان بخشی از مواد اولیه و ترکیبات مورد نیاز از خارج تأمین می‌شود.

شیعه با اشاره به اختلال در مسیرهای تجاری و وارداتی تبیین داد: بخشی از کالاهای مورد نیاز صنعت کفش پیش‌تر از مسیرهای جنوبی وارد کشور می‌شد، اما مشکلات ایجادشده در این مسیرها، واردکنندگان را به استفاده از مسیرهای جایگزین از جمله ترکیه، مسیر دریای خزر و مرزهای افغانستان و پاکستان سوق داده است. این تغییر مسیرها، زمان انتقال کالا را رشد داده و هزینه حمل‌ونقل و بیمه را نیز بالا برده است. مواد اولیه همچنان در مسیر ورود به کشور قرار دارند، اما تأخیر در رسیدن محموله‌ها، روند تأمین مواد مورد نیاز تولیدکنندگان را مختل کرده و در برخی موارد به کمبود مواد اولیه در بازار انجامیده است.

صعود هزینه مواد اولیه، انرژی، بیمه و سایر هزینه‌های تولید، از دیگر عواملی است که به گفته رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران، بها تمام‌شده محصولات را صعود داده است. ارزش کفش نسبت به سال گذشته حدود ۸۰ درصد بیشتر شدن یافته و بخش عمده این رشد نرخ به رشد هزینه مواد اولیه بازمی‌گردد، در یک جفت کفش با بها چهار میلیون تومان، حدود ۵۰۰ هزار تومان به دستمزد نیروی کار اختصاص دارد و بخش عمده باقی‌مانده مربوط به هزینه مواد اولیه است؛ بنابراین صعود بها مواد اولیه تأثیر مستقیمی بر ارزش نهایی محصول دارد.

به گفته شیعه بیشتر شدن نرخ کفش در کنار افت قدرت خریداری خانوارها، به افت تقاضا در بازار منجر شده است. گرانی محصولات باعث شده مردم سفارش کفش را به تعویق بیندازند و میزان سفارش آنها نزول پیدا کند، در شرایط فعلی مشکل اصلی صنعت کفش، کمبود ظرفیت تولید نیست، بلکه کم شدن تقاضا، رشد هزینه‌های تولید و دشواری تأمین مواد اولیه است؛ به همین دلیل، با وجود ظرفیت تولید قابل توجه در کشور، بسیاری از تولیدکنندگان فرصت فعالیت با ظرفیت گذشته را ندارند.

وی با اشاره به وضعیت واحدهای تولیدی در تهران گفت: فعالیت کارگاه‌های کوچک نسبت به سال گذشته حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد کم شدن یافته و بخشی از این واحدها نیز به تعطیلی کشیده شده‌اند. تعطیلی کارگاه‌های کوچک تنها به معنای کم شدن تولید نیست، بلکه می‌تواند به خروج نیروهای متخصص از صنعت کفش منجر شود. بخش مهمی از مهارت‌های مورد نیاز این صنعت در طول سال‌ها و در محیط همین کارگاه‌ها شکل می‌گیرد و نظام آموزشی و آکادمیک مشخص و گسترده‌ای برای تربیت این نیروهای متخصص وجود ندارد. با تعطیلی یک کارگاه، کارگران ماهر آن یا ناچار به ترک این حرفه می‌شوند یا برای تأمین معاش به مشاغل دیگری روی می‌آورند؛ در خروجی، بازگرداندن این نیروها به صنعت کفش در آینده دشوار خواهد بود.

وی با اشاره به سهم بالای کارگاه‌های کوچک در اقتصاد کشور گفت: حدود ۸۰ درصد فعالیت اصناف در بخش‌های مختلف اقتصادی بر پایه واحدهای کوچک انجام می‌شود و تنها حدود ۲۰ درصد فعالیت‌ها به کارخانه‌ها و واحدهای بزرگ اختصاص دارد. سیاست‌گذاری اقتصادی باید متناسب با شرایط این بخش از تولید انجام شود و حمایت از کارگاه‌های کوچک نباید صرفاً در سطح وعده باقی بماند.

رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران با اشاره به مشکلات فروش‌رسانیندگان و تولیدکنندگان گفت: افت تقاضا باعث شده بسیاری از واحدهای صنفی حتی در تأمین هزینه‌های جاری و پرداخت اجاره‌بها نیز با مشکل مواجه شوند، برخی عرضهندگان برای تأمین نقدینگی و پرداخت چک‌های خود ناچار شده‌اند محصولاتشان را پایین‌تر از بها واقعی بفروش‌رسانیند. از سوی دیگر، شرایط تامین مواد اولیه نیز دشوارتر شده است؛ زیرا برخی تأمین‌کنندگان که پیش‌تر فرصت ارائه اعتباری و چکی داشتند، اکنون تنها در برابر دریافت وجه نقد حاضر به عرضه کالا هستند.

او در ادامه به صعود مداوم ارزش مواد اولیه اشاره کرد و گفت: در برخی موارد، ارزش یک ماده اولیه در فاصله چند روز تغییر می‌کند؛ به‌طوری که تولیدکننده هنگام مراجعه مجدد برای خریداری همان کالا، با نرخ بالاتری مواجه می‌شود. این شرایط، برنامه‌ریزی تولید و مدیریت هزینه‌ها را برای کارگاه‌های کوچک دشوار کرده است، قطع برق و گاز در واحدهای صنعتی می‌تواند به تجهیزات و فرآیند تولید آسیب وارد کند. به‌ویژه برخی دستگاه‌های تولید زیره کفش باید برای مدت مشخصی به‌صورت پیوسته فعال باشند و توقف ناگهانی آنها ممکن است باعث سرد شدن مواد و مسدود شدن مسیرهای خروجی دستگاه شود؛ مشکلی که هزینه تعمیر و راه‌اندازی مجدد را به تولیدکننده تحمیل می‌کند.

 شیعه با اشاره به اینکه صادرات سالانه کفش ایران در سال‌های گذشته حدود ۱۵۰ میلیون دلار بوده است، گفت: ظرفیت صادراتی این صنعت به‌مراتب بیشتر از کارایی فعلی آن است، اما محدودیت‌های حمل‌ونقل، مشکلات مبادلات بانکی و شرایط سیاسی و تجاری، فعالیت صادرکنندگان را دشوار کرده است. در گذشته تجار کشورهای همسایه، به‌ویژه عراق، افغانستان و پاکستان، برای سفارش کفش به ایران سفر می‌کردند و محصولات مورد نیاز خود را از بازارها و نمایشگاه‌های داخلی تهیه می‌کردند. بخشی از این معاملات نیز به‌صورت نقدی انجام می‌شد، اما اکنون نزول رفت‌وآمد تجار خارجی و مشکلات حمل‌ونقل و مبادلات مالی، این روند را با اختلال مواجه کرده است، او در ادامه هشدار داد: تولیدکنندگان چینی و ترکیه‌ای حضور خود را در بازار کشورهای منطقه، از جمله عراق، افغانستان و پاکستان، گسترش داده‌اند؛ بازارهایی که تولیدکنندگان ایرانی پیش‌تر بخشی از نیاز آنها را تأمین می‌کردند.

رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران در خاتمه با تأکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان گفت: فعالان این صنعت در سال‌های اخیر، با وجود محدودیت‌های موجود، تلاش کرده‌اند تجهیزات و محصولات خود را به‌روز کنند و با حضور در نمایشگاه‌های خارجی و تهیه نمونه‌های مواد اولیه تازه، کیفیت تولیدات خود را ارتقا دهند، او معتقد است: صنعت کفش ایران از ظرفیت لازم برای حضور مؤثرتر در بازارهای صادراتی برخوردار است، اما تحقق این ظرفیت به ثبات در تأمین مواد اولیه، دسترسی به تجهیزات به‌روز، افت هزینه‌های تولید، بهبود زیرساخت‌های انرژی و حمل‌ونقل و تسهیل مبادلات تجاری وابسته است.

شیعه تاکید کرد: ادامه تعطیلی کارگاه‌های کوچک و خروج نیروهای متخصص از این حرفه، می‌تواند توان تولیدی و صادراتی صنعت کفش کشور را در بلندمدت تضعیف کند؛ صنعتی که به گفته او، با برخورداری از سابقه طولانی تولید و نیروی انسانی ماهر، در صورت فراهم شدن شرایط مناسب، ظرفیت رقابت با تولیدکنندگان خارجی و رشد سهم خود در بازارهای منطقه را دارد.

بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده گزارش‌ها رسانه‌های رسمی کشور است.