ارتودنسی و ایمپلنت جزو درمانهای بسیار مرتبط دندانپزشکی به شمار می روند و بخصوص در سنین بالا ، نمی توان بدون ملاحظات ارتودنسی اقدام به قراردادن ایمپلنت نمود. ارتباط تنگاتنگ این دو روش خیلی هم عجیب نیست ؛ ارتودنسی روهم نشاندن دندان ها را درنظر می گیرد و ایمپلنت هم جایگزینی دندان های از دست رفته را و طبیعی است که برای جایگزین کردن دندان های از دست رفته بخواهیم ملاحظات روی هم نشاندن آنها را درنظر بگیریم. هر دو درمان باید در هماهنگی با هم قرار بگیرند و در راستای هم انجام شوند تا بازسازی مناسب دندانی صورت بگیرد. در مقاله پیش رو ابتدا به تقدم و تاخرهر دو درمان خواهیم پرداخت ، سپس مطالب مربوط به درمان ترکیبی را بررسی خواهیم نمود و در نهایت متخصص ارتودنسی و ایمپلنت را برای جویندگان این درمان ترکیبی معرفی خواهیم نمود.
اینکه اول کدام روش باید انجام شود ، به طرح درمان کلی مراجعه کننده بستگی دارد اما عموماً ابتدا با ارتودنسی ، محل دندان های موجود مشخص و تثبیت می شود و سپس با ایمپلنت کاشت دندان، فضاهای باقی مانده ، ایمپلنت گذاری می شوند.عموماً تا وقتی که حرکت دندان های موجود خاتمه نپذیرفته است ، نباید کاشت دندان انجام شود چون ممکن است مانع از حرکت دندان ها توسط ارتودنسی شود.
همانطور که توضیح داده شد بهتر است درمان جامع ارتودنسی برای ایجاد نقشه کلی قرارگیری دندان ها تکمیل شود و سپس کاشت در نواحی تعیین شده قرار داده شود. انجام دو روش درمانی به طور همزمان ، در حالتی می تواند مورد تایید قرار گیرد که پس از انجام آن برای تعیین موقعیت دندان ها ، از متخصص ایمپلنت از بابت تکمیل فضایابی تاییدیه دریافت شود و پایه یا فیکسچر دندان ها گذاشته شود. پس از قراردهی پایه دندان ،درمان تکمیلی ادامه پیدا می کند تا زمان مورد نیازبرای اتصال پایه ایمپلنت و استخوان فک سپری شود.پس از گذراندن این مرحله،همزمان با قراردادن روکش نهایی ایمپلنت ها ، بریس های ارتودنسی نیز خارج می شوند و درمان خاتمه می یابد. ارتودنسی و ایمپلنت همزمان ، به شکل فوق قابل انجام و مدیریت است اما اگر منظور از درمان همزمان ، این باشد که بدون تکمیل ارتودنسی آماده سازی ، ایمپلنت ها در فک قرارداده شوند،مشکل ساز خواهد بود و مورد تایید نیست.
انجام ارتودنسی به عنوان درمان اولیه مانند قبل از جراحی فک به نوعی ، روش درمانی آماده سازی به شمار می رود. ارتودنسی قبل از کاشت بر اساس طرح درمان کلی انجام می شود و هدف از انجام آن آماده سازی و تنظیم فضا به منظور قرار دادن مناسب و متقارن ایمپلنت ها می باشد. یکی از مهمترین و در عین حال پیچیده ترین مسائلی که دردرمان اولیه با ارتودنسی باید مدنظر قرارگیرد ، موازی سازی دندانهای مجاور ناحیه بی دندانی می باشد. هنگامی که دندانی به مدت زمان طولانی از دست رفته باشد،دندانهای مجاور این ناحیه بی دندانی،به این فضا خم می شوند تا نبودن دندان در آن منطقه را به نوعی تحت پوشش قرار دهند. در این حالت شاید موازی کردن و برگرداندن تاج دندان ها به موقعیت اولیه و موازی ، کار سختی نباشد اما صاف کردن ریشه ها و درست کردن موقعیت آنها دشوارترین و زمان برترین قسمت درمان ارتودنسی قبل از ایمپلنت می باشد.
اگر ارتودنسی که انجام شده باشد ، سازگار با انجام ایمپلنت باشد ، می توان به عنوان درمان ثانویه ایمپلنت انجام داد اما اگر در درمان انجام شده ، توزیع فضای مناسب انجام نشده باشد و قرینه سازی فضاهای موجود در نظر گرفته نشده باشد (فقط دندان ها مرتب شده باشند) قراردادن آنها در فضاهای بی دندانی ممکن نخواهد بود و اگر هم امکان پذیر باشد ، اغلب روکش ایمپلنت های قرارداده شده ، قرینه و مناسب نخواهند بود و آن زیبایی یک درمان ترکیبی صحیح را نخواهد داشت.
نمونه کار دکتر فرزین اصلانی
توضیح داده شد که درمان صحیح این است که آماده سازی صورت پذیرد ، قبل از ایمپلنت گذاری انجام شود ولی در مواردی، افرادی مراجعه می کنند که سالها ایمپلنت داشته اند و به هردلیلی ارتودنسی نکرده اند و در شرایط موجود تصمیم به انجام آن گرفته اند.در این موارد دوحالت وجود دارد ؛ یا باید قبول کنند که دندان کاشته شده ، حرکات دندانی را به نحوی تنظیم نمود که حداقل جابجایی در سمت دارای آنها انجام شود و با قبول محدودیت موجود ، درمانی زیرایده آل ولی قابل قبول را انجام داد. حالت دوم نیز این است که اکسپلنت (خارج کردن آنها) مدنظر قرار گیرد و پس از آن نیز به استخوان فک فرصت بازسازی داده شود تا پس از گذراندن این زمان ، بتوان اماده سازی دندان را انجام داد .لازم به ذکر است که اکسپلنت ، در مواردی ، غیرقابل انجام است و قبل از تجویز این طرح درمان،باید امکان انجام آن توسط متخصص ایمپلنت مشاوره شود.
دندان طبیعی با فعل و انفعالاتی که در بافت لیگامان دور آن انجام می شود ، به نیروی ارتودنسی پاسخ می دهد و حرکت می کند. ایمپلنت دندان دارای این الیاف دور دندانی نیست و مستقیماً به استخوان جوش میخورد. تا همین چند سال پیش انجام این دو درمان به طور همزمان موضوع غیرقابل باور و رد شده ای بود اما در سالهای اخیر شواهدی ازینکه امکان انجام ارتودنسی روی دندان ایمپلنت وجود دارد یافت شده است اما تا اینکه بصورت عملی و در کلینیک بتوان این دو درمان را تجویز نمود ، فاصله وجود دارد.
مینی ایمپلنت ها یا مینی اسکروهای ارتودنسی با ایمپلنت های دندانی تفاوت دارند. مینی اسکروها پیچ های کوچکی هستند که بصورت موقت در استخوان فک قرارداده می شوند و از آنها نیروی درمان انجام شده به روی دندان ها وارد می شود در حالیکه ایمپلنت های دندانی ، نسبتاً قطور هستند و داخل استخوان قرارداده می شوند و با فک جوش میخورند. روی این پایه ها روکش سوار می شود و جایگزین دندان می شوند.
در مواردی می توان با حرکت دادن دندانها ، فضای دندان کشیده شده را بست.در گذشته که هنوز این روش به دندانپزشکی معرفی نشده بودند ، برای اجتناب از قراردادن روکش و یا بریج دندانی ، بستن فضا بین دندان ها بسیار تجویز می شد. امروزه با عمومی شدن این درمان ، بستن فضا بین دندانی در مواردی تجویز می شود که أولاً آسیبی به مستطیل لبخند دندانهای قدامی وارد نکند و ثانیاً زمان درمان را خیلی افزایش ندهد. از نظر تئوری امکان بستن خیلی از فضاهای بی دندانی توسط وجود دارد اما اگر قرار باشد بستن این فضا ، طرح لبخند را تحت تاثیر قراردهد و یا درمان ارتودنسی را به حد غیرقابل قبولی طولانی کند ، مورد تجویز ندارد. عموماً از عقب به جلوآوردن دندان ها ، حرکت دشوار و زمانبری است و بخصوص در فک پایین زمان بسیار طولانی را طلب می کند.
قسمت عمده ای از موفقیت درمان ترکیبی این دو روش به هماهنگی و تجربه متخصص ارتودنسی و متخصص ایمپلنت بستگی دارد.جراح فک و جراح لثه هر دو متخصص ایمپلنت محسوب می شوند و آموزشهای مریوط به قراردهی ایمپلنت را بصورت تخصصی فراگرفته اند. متخصصین با تجربه در هر دو زمینه ، در نهایت علاوه بر نظم و ترتیب مناسب ، قرینگی و روی همنشستگی مناسبی را نیز برای دندان ها ایجاد می کنند.