مراحل ارتودنسی بیشتر توسط افرادی جستجو می شود که از مشکل ارتودنسی موجود خود آگاه هستند و حتی نزد متخصص ارتودنسی ،مشاوره نیز گرفته اند. مراحل ارتودنسی بر اساس خواسته و انتظارات بیماران متفاوت می باشد: دسته اول افرادی هستند که فقط به منظور زیبایی دندانها برای ارتودنسی مراجعه می کنند و دسته دوم افرادی هستند که ارتودنسی و جراحی فک را به منظور اصلاح و درمان ناهنجاری های فکین و صورت و دندان انجام می دهند که به آن ارتوسرجری گفته می شود.
هر دو مورد فوق توسط ارتودنسی ثابت (یا همان سیم بستن دندان ها) انجام می شود که برای سال ها تکنیک متداول ارتودنسی بوده است.در سالهای اخیر تکنیک ارتودنسی نامریی (یا همان الاینرهای شفاف ارتودنسی) نیز به لیست أنواع ارتودنسی موجود اصافه شده است و لازم است مورد توجه قرار گیرد.
اولین گام برای ارتودنسی مراجعه به متخصص ارتودنسی و مشاوره با ارتودنتیست می باشد. در این جلسه متخصص ارتودنسی به صورت کامل دندان ها و مشکلات بیمار را بررسی می کند.
پس از معاینه بیمار باید از تمامی دندان های خود عکس رادیوگرافی تهیه کند تا در صورتی که دندان ها مشکلی داشتند قبل از شروع درمان ارتودنسی برطرف شود، در برخی موارد دندان ها جرمگیری می شوند و در صورتی که دندانی نیاز به ترمیم و پر شدن داشته باشد، انجام می شود.
پس از انجام مراحل فوق قالب گیری ارتودنسی برای ثبت دقیق ساختار دندان ها و فکین بیمار انجام می شود، برای تهیه قالب گیری ارتودنسی از ماده آلژینات استفاده می شود.
امروزه با افزایش کیفیت عکاسی از دهان بیمار کمتر از قالب گیری استفاده می شود و معمولا ساختار دندان و فکین به صورت فوتوگرافی ثبت می شود.
بیمار توجه داشت باشد در هنگام تهیه قالب از فک بالا و پایین و دندان ها در صورتی که دچار حالت تهوع شد آرامش خود را حفظ کند و از بینی نفس بکشد.
قالب تهیه شده از دندان های بیمار به لابراتوار فرستاده می شود و در آن جا با استفاده از گچ دندانپزشکی ، کست دندانی تهیه می شود.
امروزه و با گسترش اسکنرهای دیجیتال،می توان بجای قالبگیری ، با اسکن دندان ها ، وضعیت روی همنشستگی و چینش دندان ها را بصورت فایل دیجیتالی ثبت و آن را ذخیره نمود.
متخصص ارتودنسی با توجه به وضعیت دندان های بیمار از ارتودنسی ثابت یا ارتودنسی متحرک استفاده می کند.
در صورتی که برای مرتب کردن دندان های بیمار از ارتودنسی متحرک استفاده شود ، متخصص ارتودنسی آن را تنظیم می کند و توصیه های لازم را در خصوص نحوه استفاده و مراقبت از ارتودنسی متحرک را به بیمار می دهد و جلسات مراجعه را تعیین می نماید. درمان با استفاده از ارتودنسی متحرک نیازمند همکاری بیمار و ارتودنتیست می باشد تا نتیجه مطلوب حاصل شود.
ارتودنسی متحرک توسط پلاک های متحرک ارتودنسی انجام می شود و فقط قادر است تاج دندان ها را جابجا نماید و به همین دلیل امکان جابجایی گسترده دندان ها با پلاک های متحرک ارتودنسی وجود ندارد.
در صورتی که از ارتودنسی ثابت برای مرتب کرن دندان ها استفاده شود، متخصص ارتودنسی اقدام به نصب براکت ها بر روی دندان های بیمار می کند.
برای نصب براکت های ارتودنسی بر روی دندان، متخصص ارتودنسی ابتدا دندان ها را پالیش و خشک می کند و بعد از برای نصب راحت تر براکت های ارتودنسی اسید مخصوصی را بر روی سطح دندان قرار می دهد، در برخی موارد از نور پلاسما برای چسباندن براکت بر روی دندان استفاده می شود.
سپس ارتودنتیست سیم قوسی را از تمام براکت های ارتودنسی عبور می دهد و بعد از آن کش های ارتودنسی کوچکی که رنگ های مختلفی دارد را به دلخواه بیمار بر روی براکت های ارتودنسی قرار می گیرد که باعث ایجاد فشار بر دندان ها می شود.
انجام این مراحل ممکن است برای بیمار درد داشته باشد که فرد ضمن مشورت با متخصص ارتودنسی می تواند برای کاهش درد از مسکن استفاده کند.
البته باید توضیح داده شود که چسباندن براکت های ارتودنسی و گذاشتن سیم های ارتودنسی به خودی خود دردی ندارد ولی چند ساعت بعد از قراردادن سیم ها ، فشار وارده از آنها به دندان ها موجب شروع حرکات ارتودنسی و درد احتمالی می شود.
بیمار باید توجه داشته باشد تا پایان دوره درمان ارتودنسی جلسات تعیین شده برای معاینه و تنظیم دستگاه های ارتودنسی به متخصص ارتودنسی مراجعه کند.
گاهی بیمار علاوه بر ارتودنسی به جراحی فک نیاز دارد، روند درمان ارتوسرجری به سه بخش تقسیم می شود؛ ارتودنسی قبل از جراحی فک ، جراحی فک ، ارتودنسی بعد از جراحی فک .
پس از بررسی مشکلات ارتوسرجری بیمار ابتدا با استفاده از ارتودنسی وضعیت دندانی بیمار به حالت نرمال باز گردانده می شود تا در هنگام جراحی فک بالا یا پایین یا هر دو فک به صورت ایده آل بر روی هم قرار گیرند. در واقع هدف از ارتودنسی قبل از جراحی فک ، متناسب کردن دندان ها با مشکل فکی موجود و از بین بردن جبران های دندانی رخ داده (برای پوشش مشکل اسکلتی) می باشد. در انتهای ارتودنسی قبل از جراحی فک ، با هماهنگی متخصص ارتودنسی و جراح فک و صورت ، بیمار آماده انجام جراحی ارتوگناتیک می شود.
جراحی فک یا ارتوگناتیک با هدف تغییر ناهنجاری های استخوان صورت، فک بالا و پایین و دندان ها انجام می شود.
جراحی فک با استفاده از مواد و تجهیزات مدرن همچون پیچ های مینیاتوری و صفحات تیتانیوم باعث استحکام نتیجه جراحی ارتوگناتیک می شود.
پیشرفت تکنولوژی و استفاده از روش ها و ابزار های جدید درمان ارتوسرجری زمان بهبود بعد از جراحی فک کاهش پیدا کرده و بیمار زود تر به زندگی معمول خود باز می گردد.
جراحی فک عموماً به دو شیوه و تکنیک دهان باز و دهان بسته انجام می پذیرد که هر کدام در موارد خاصی مورد کاربرد دارند. تکنیک دهان باز عموماً برای بیماران روش راحت تری است و فرد در آن زودتر و راحت تر به زندگی عادی برمی گردد.
پس از جراحی فک به منظور تنظیمات نهایی دندان ها لازم است یک دوره کوتاه ارتودنسی انجام شود تا دندان ها فک بالا و پایین پس از جراحی فک در موقعیت جدید تثبیت شود.
بیمار پس از دو الی سه هفته پس از انجام جراحی فک به متخصص ارتودنسی مراجعه می کند تا برای ادامه ارتودنسی،ابتدا آسیب هایی را که در حین جراحی فک به ارتودنسی وارد شده ترمیم شود و در صورت نیاز براکت های جدید بر روی دندان های بیمار نصب شود.
هدف از ارتودنسی بعد از جراحی فک ، برطرف نمودن نامرتبی های باقیمانده و نشاندن کامل دندان ها روی یکدیگر می باشد. این نوع ارتودنسی بین شش ماه تا یکسال زمان می برد.
هنگامی که در مشاوره ارتودنسی به فرد اطلاع داده می شود که برای منظم کردن دندان ها نیاز به کشیدن دندان می باشد ، معمولاً برخورد اولیه حاکی از نگرانی است.
بهتر است بدانید در صورتی که دندان های بیمار بسیار فشرده باشد برای اینکه بتوان آن ها را مرتب کرد نیاز است یک الی چند تا از دندان ها کشیده شود، در این مرحله از ارتودنسی دندان بهتر است نگران نشوید چرا که پس از مرتب شدن دندان ها فضای خالی ایجاد شده از بین می رود.
در واقع فضای کشیده شدن دندان ها خرج نامرتبی موجود در قوس دندانی می باشد و در انتهای درمان ، فضایی بین دندان ها باقی نمی ماند. زمان کشیدن دندان ها در ارتودنسی نیز بیشتر بر أساس سلیقه متخصصین ارتودنسی مختلف تنظیم می شود. برخی از متخصصین دندان ها را پیش از شروع ارتودنسی می کشند و برخی دیگر نیز چند ماهی صبر می کنند تا فرد ، با شرایط ارتودنسی آشنا شود.
درباره مراقبت های بعد از ارتودنسی دندان مقالات جامعی تهیه شده و در وب سایت موجود است که می توانید آن ها را مطالعه کنید.
بعضی از افراد دوست دارند در ابتدای درمان همه چیز را در مورد مراحل بعد از اتمام ارتودنسی نیز بدانند. بعد از پایان درمان ارتودنسی ، براکت های ارتودنسی باز می شوند و چسب ارتودنسی از روی دندان ها تمیز می شود. سپس بر حسب وضعیت نامرتبی که فرد در قبل از شروع ارتودنسی داشته است ، به وی نگهدارنده ارتودنسی تحویل می شود. نگهدارنده های ارتودنسی به دو صورت کلی می باشند. نگهدارنده های ثابت (یا همان فیکس ریتینرها) که بصورت سیمی می باشند که پشت دندان های فرد چسبانده می شوند. نوع دیگراز ریتینرها ، نگهدارنده های متحرک یا همان قالب های بعد از ارتودنسی می باشند.
قالب بعد ازارتودنسی در واقع همان نگهدارنده های متحرک ارتودنسی می باشند. قالب های بعد از ارتودنسی قبلاً بصورت پلاک متحرک ساخته می شدند و اجزای سیمی داشتند. امروز اکثر قالب های ارتودنسی بصورت پلاک های شفاف ساخته می شوند و روی دندان ها می نشینند. قالب های ارتودنسی هر مدلی که ساخته شوند ، در نهایت به هدف نگهداشتن وضعیت مرتب شده دندان ها ساخته می شوند و باید طبق دستورالعمل متخصص ارتودنسی مربوطه استفاده شوند.
آنچه که در مطالب فوق توضیح داده شد ، مربوط به مراحل ارتودنسی ثابت یا همان بستن براکت ها بود. امروزه و با ظهور الاینرهای شفاف ارتودنسی ، تقاضا برای ارتودنسی نامریی بالاتر رفته است و پلاک های شفاف ارتودنسی نیز در حال متداول شدن می باشند. مراحل ارتودنسی نامریی تقریباً بصورت کامل از مراحل ارتودنسی ثابت (یا همان سیم بستن دندان ها) متفاوت است و به این صورت آغاز می شود که ابتدا دندان ها توسط اسکنرهای دیجیتال ، اسکن می شوند. پس از انجام اسکن ارتودنسی ، فایل اسکن شده به لابراتوار یا تکنسین ارتودنسی ارسال می شود و متخصص ارتودنسی به همراه تکنیسین لابراتواری خود ، طرح درمان و مراحل انجام ارتودنسی نامریی را بصورت دیجیتالی مشخص می کند.
سپس کل درمان ارتودنسی نامریی ، به مراحلی تقسیم می شود که به هر مرحله آن استیج گفته می شود. از هر یک از این استیج ها ، پرینت گرفته می شود و با ساخت پلاک شفاف روی هر کدام از آنها ، عملاً مجموعه ای از الاینرهای شفاف ارتودنسی تهیه می شوند که هر کدام قسمتی از درمان را به عهده می گیرند. با پوشیدن هر پلاک شفاف توسط مراجعه کننده ، آن استیج درمانی پیش می رود و دندان ها مرحله به مرحله مرتب می شوند.
اگر درمان ارتودنسی دو فک باشد ، اینکه مراحل ارتودنسی فک بالا زودتر آغاز شود و یا مراحل ارتودنسی فک پایین ؛بستگی به طرح درمان و نظر متخصص ارتودنسی دارد. بعضی از متخصصین ارتودنسی ، درمان دو فک بالا و پایین را با هم شروع می کنند و از همان ابتدا دندان های هر دو فک را با ارتودنسی درگیر می کنند. عموم متخصصین ارتودنسی فک بالا را شروع می کنند و پس از چند جلسه که فرد به شرایط ارتودنسی عادت کرد ، مراحل ارتودنسی فک پایین را پیش می برند.
کمتر پیش می آید که مراحل ارتودنسی فک پایین زودتر از مراحل ارتودنسی فک بالا شروع شود اما اگر مشکل اورژانسی در دندان های فک پایین وجود داشته باشد ، این امر امکانپذیر است. یکی دیگر از دلایلی که ارتودنسی فک پایین زودتر از ارتودنسی فک بالا شروع نمی شود ، به این موضوع مرتبط است که اغلب همپوشانی دندان های بالا روی دندان های پایین زیاد است و همین موجب برخورد دندان های بالا با براکت های دندان های پایین و کنده شدن آنها می شود. شروع کردن مراحل ارتودنسی فک بالا در ابتدای درمان کمک می کند که مقداری از همپوشانی دندانهای قدامی دو فک کم شود و امکان براکت گذاری فک پایین و شروع مراحل ارتودنسی فک پایین میسر گردد.
آنچه که واضح است این است که به تعداد مشکلات ارتودنسی موجود ، می توان مراحل ارتودنسی نیز تصور نمود. متخصصین ارتودنسی با سلائق خود مراحل ارتودنسی را پیش می برند و تفاوت های موجود در شیوه پیشبرد مراحل ارتودنسی متخصصین مختلف نیز به همین دلیل است. پیشنهاد می کنیم قبل از شروع درمان نزد هر متخصصی ، مراحل ارتودنسی با عکس را در پیج های شبکه های مجازی وی ببینید تا با سلیقه ایشان آشنا شوید. دیدن مراحل ارتودنسی با عکس کمک می کند دید کاملی از آنچه قراراست در ارتودنسی پیش روی فرد باشد ، ایجاد شود و همکاری وی را نیز در طی درمان بالاتر می برد.
امروزه و با توسعه فناوری دیجیتال و پیشرفت محتواسازی در شبکه های اجتماعی ، نه تنها مراحل درمان ارتودنسی با عکس در دسترس افراد می باشد ، بلکه مراحل ارتودنسی با فیلم نیز براحتی قابل دستیابی می باشد. فیلم مراحل ارتودنسی در چند دقیقه می تواند مراحل ارتودنسی کامل را برای شما به تصویر بکشد و آنچه قرار است در یک تا دوسال رخ دهد را با فیلم نشان دهد. مراحل ارتودنسی با فیلم هم می تواند بصورت انیمیشنی مراحل ارتودنسی را نشان دهد و هم می تواند مراحل ارتودنسی انجام شده واقعی ( بصورت تایم لپس) را به تصویر بکشد. دیدن مراحل ارتودنسی با فیلم بخصوص برای جلب همکاری نسل جوان و امروزی ، توصیه می شود.