چگونه از بازار رسمی جلو زد؟؛ بازار 88 همتی اینستاگرام با وجود فیلترینگ/ تجارت

بنابر گزارش انجمن تجارت الکترونیک، بازاراینستاگرام، در سال ۱۴۰۳ به ۸۸.۸ همت رسیده و از نظر ارزش فروش‌رسانی حقیقی تقریباً هم‌اندازه مجموع فروش‌رسانی حقیقی پلتفرم‌های رسمی عضو انجمن بوده است. در پنل تخصصی «چشم‌انداز توسعه تجارت اجتماعی» که به همت انجمن تجارت الکترونیک تهران برگزار شد، حسین حیدر، مدیرعامل تکنوگروپ، یکی از دلایل رشد عرضه در اینستاگرام را محدودیت‌های موجود در عرضه کالا در بازار رسمی دانست.

حیدر با اشاره به اختلاف قابل‌توجه میان بازار رسمی و فروش‌رسانی در اینستاگرام، به‌ویژه در حوزه پوشاک، گفت در برخی دسته‌های کالایی، محدودیت‌های موجود باعث شده فروش‌رسانیندگان و سفارشاران بیشتر به اینستاگرام روی بیاورند و در برآیند، این بخش از بازار بزرگ‌تر شود.

او افزود: در حوزه پوشاک، تنوع بیشتر کالا و ارتباط مستقیم و ساده میان فروش‌رسانینده و مشتری در اینستاگرام از مزیت‌های این فضاست؛ مزیتی که به گفته حیدر، در تجارت الکترونیک رسمی به همان سادگی در دسترس نیست.

مدیرعامل تکنوگروپ علاوه بر این اعتماد به فروش‌رسانینده و منبع کالا را یکی از چالش‌های اصلی تهیه از اینستاگرام دانست و گفت اگر زیرساخت‌های تجارت الکترونیک رسمی، از جمله خدمات لجستیکی و سازوکارهای اعتمادسازی، با ظرفیت فروش‌رسانیندگان فعال در اینستاگرام ترکیب شود، می‌توان بخشی از این بازار را به سمت پلتفرم‌های رسمی هدایت کرد.

به گفته حیدر، در صورت فراهم شدن این زیرساخت‌ها، حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از بازار فروش‌رسانی اینستاگرامی می‌تواند به فضای رسمی تجارت الکترونیک منتقل شود.

در ادامه این پنل، علی بابایی، مدیرعامل ترب، با اشاره به ارتباط میان عرضهندگان اینستاگرامی و فروش‌رسانیگاه‌های اینترنتی گفت بخش قابل‌توجهی از کسب‌وکارهای فعال در اینستاگرام، وب‌سایت مستقل نیز دارند. به گفته او، بر پایه یک پیمایش، حدود ۲۴ تا ۲۵ درصد از صفحات اینستاگرامی به وب‌سایت فروش‌رسانیگاهی متصل شده‌اند و این سهم می‌تواند در آینده رشد پیدا کند.

بابایی تفاوت میان اینستاگرام و پلتفرم‌های رسمی تجارت الکترونیک را در میزان آزادی عمل و سادگی فعالیت در اینستاگرام دانست. او گفت راه‌اندازی یک صفحه در اینستاگرام و ابتدا فروش‌رسانی، بسیار ساده و کم‌هزینه است، اما کسب‌وکارها برای ورود به فضای رسمی با موانعی مانند احراز هویت، مسائل مالیاتی، هزینه‌های راه‌اندازی و برخی محدودیت‌های گمرکی مواجه هستند.

او تأکید کرد بسیاری از عرضهندگان اینستاگرامی علاقه دارند فعالیت خود را به یک کسب‌وکار رسمی تبدیل کنند و وب‌سایت مستقل داشته باشند، اما پیچیدگی این مسیر می‌تواند آنها را از ورود به بازار رسمی منصرف کند.

مدیرعامل ترب افزود: ساده‌تر شدن مسیر ورود کسب‌وکارهای اینستاگرامی به فضای رسمی می‌تواند به ثبت رسمی این کسب‌وکارها، شفاف شدن فعالیت آنها و ورودشان به نظام مالیاتی کمک کند. در مقابل، صعود محدودیت‌ها در پلتفرم‌های رسمی می‌تواند حاصل معکوس داشته باشد و فروش‌رسانیندگان بیشتری را به ادامه فعالیت در اینستاگرام سوق دهد.

مسعود طباطبایی، رئیس کمیسیون ریتیل‌تک و مدیرعامل دیجی‌کالا، با اشاره به داده‌های بازار گفت تجارت در اینستاگرام، به‌ویژه در حوزه پوشاک، با وجود فیلترینگ همچنان فعال است و بخش قابل‌توجهی از فروش‌رسانی برخی کالاها در اختیار بازار غیررسمی قرار دارد.

طباطبایی با اشاره به وضعیت پوشاک، لوازم بهداشتی و لوازم خانگی برقی گفت در برخی از این حوزه‌ها بازار رسمی عملاً بخش بزرگی از رقابت را به تجارت اجتماعی واگذار کرده است.

مدیرعامل دیجی‌کالا علاوه بر این گفت هدف پلتفرم‌های رسمی، حذف تجارت در شبکه‌های اجتماعی نیست، بلکه باید میان این دو بخش ارتباط ایجاد شود. به گفته او، دیجی‌کالا تلاش کرده با ارائه خدمات پرداخت، اعتبار، لجستیک و زیرساخت‌های ارائه به برخی کسب‌وکارهای کوچک اینستاگرامی، مسیر فعالیت آنها را به بازار رسمی نزدیک‌تر کند.

طباطبایی در بخش دیگری از سخنان خود نسبت به رشد فشارهای مالیاتی هشدار داد و گفت سخت‌گیری ناگهانی و ناامن شدن فضای کسب‌وکار می‌تواند فروش‌رسانیندگان را به سمت روش‌های غیررسمی مانند کارت‌به‌کارت سوق دهد.

او پیشنهاد کرد به جای رشد فشار، از سیاست‌های تشویقی مانند معافیت مالیاتی چندساله برای کسب‌وکارهای در حال توسعه استفاده شود. در ادامه به گفته طباطبایی، فرصت عرضه کنترل‌شده برخی کالاهایی که اکنون به‌عنوان قاچاق شناخته می‌شوند، از طریق مبادی رسمی و تحت نظارت دولت، می‌تواند به شفاف‌تر شدن بازار کمک کند.

او در نهایت هشدار داد تکرار سیاست ممنوعیت واردات در حوزه‌های مختلف، به جای حذف تقاضا، می‌تواند بازار را به سمت قاچاق سوق دهد؛ اتفاقی که در نهایت هم به کسب‌وکارهای رسمی و هم به درآمدهای دولت آسیب می‌زند.

حسین حیدر، مدیرعامل تکنوگروپ، با اشاره به شرایط اقتصادی کشور در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ گفت: با وجود مشکلات اقتصادی و شرایط ویژه کشور، کسب‌وکارهای تکنولوژی‌محور همچنان ظرفیت مناسبی برای رشد دارند. او افزود: در چنین شرایطی باید شاخص‌ها و سنجه‌های اقتصادی را با دقت بیشتری ارزیابی کرد تا مشخص شود بخش‌های مختلف اقتصاد در چه وضعیتی قرار دارند. به گفته حیدر، با وجود چالش‌های موجود، روند فعالیت کسب‌وکارهای فناوری‌محور می‌تواند در سال ۱۴۰۵ همچنان صعودی باشد و این حوزه پتانسیل قابل‌توجهی برای رشد دارد.

علی بابایی، مدیرعامل ترب، با اشاره به چشم‌انداز تجارت الکترونیک گفت: انتظار می‌رود دو عامل اصلی در ادامه مسیر رشد این صنعت اثرگذار باشند؛ صعود سهم تجارت آنلاین در مقایسه با عرضه آفلاین و نزدیک‌تر شدن کسب‌وکارهای فعال در شبکه‌های اجتماعی به پلتفرم‌های رسمی.

او افزود: تجربه بازارهای جهانی حاکی از آن است شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام و تیک‌تاک می‌توانند با ایجاد مسیرهای فروش‌رسانی و هدایت ترافیک به پلتفرم‌های تجاری، به رشد تجارت آنلاین کمک کنند. به گفته بابایی، اتصال مؤثر میان پلتفرم‌های داخلی و شبکه‌های اجتماعی نیز می‌تواند به‌عنوان یک عامل مکمل، به توسعه اکوسیستم تجارت الکترونیک ایران کمک کند.

ارشادی با اشاره به چشم‌انداز کسب‌وکارهای کشور در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ گفت: مجموعه کسب‌وکارهای کشور از ظرفیت مناسبی برای رشد و حرکت برخوردارند و اقدامات انجام‌شده در ماه‌های اخیر نیز به تقویت این روند کمک کرده است.

او افزود: اگرچه مدل توسعه کسب‌وکارهای ایرانی لزوماً مشابه نمونه‌های خارجی نخواهد بود، اما حمایت از کسب‌وکارهای هوشمند و تقویت زیرساخت‌های موردنیاز می‌تواند به پویایی بیشتر اقتصاد دیجیتال منجر شود. به گفته ارشادی، ادامه این حمایت‌ها برای رشد و توسعه سوشال‌کامرس در کشور ضروری است.

مسعود طباطبایی، رئیس کمیسیون ریتیل‌تک و مدیرعامل دیجی‌کالا، با اشاره به ظرفیت‌های تجارت الکترونیک در ایران گفت: این صنعت با وجود چالش‌های متعدد، همچنان یکی از با سرعت‌ترین و پرپتانسیل‌ترین بخش‌های اقتصاد برای رشد است.

او افزود: تجربه نشان داده هرجا تأمین مالی و اعتباردهی به شکل واقعی و آنلاین انجام شده، نتایج مثبتی به همراه داشته است. به گفته طباطبایی، توسعه ابزارهای تأمین مالی و طرح‌های اعتباری می‌تواند به رفع مشکلات نقدینگی و مدیریتی کسب‌وکارهای این حوزه کمک کند.

حسین حیدر، مدیرعامل تکنوگروپ، نیز با اشاره به ادامه رایزنی فعالان تجارت الکترونیک با نهادهای سیاست‌گذار گفت: محور رفع محدودیت‌های قانونی در نشست‌های مختلف مطرح شده، اما تاکنون حاصل مطلوبی حاصل نشده است.

حیدر با اشاره به اصلاحات و محدودیت‌های مقرراتی در ماه‌های گذشته هشدار داد که این شرایط می‌تواند بازار رسمی را به سمت کوچک‌تر شدن و بازار کالاهای قاچاق و فاقد شناسه را به سمت رشد سوق دهد. او گفت از اواخر سال گذشته و ابتدای امسال، سفارش نوین در برخی بخش‌های کالاهای دیجیتال عملاً متوقف شده و همین مسئله زمینه بازگشت کالاهای فاقد فرصت رهگیری را فراهم کرده است.

مدیرعامل تکنوگروپ، ممنوعیت واردات آیفون را نمونه‌ای از پیامدهای این رویکرد دانست و گفت چنین سیاست‌هایی ممکن است در کوتاه‌مدت عرضه بازار رسمی را نزول دهد، اما در ادامه باعث ورود کالا از مسیرهای غیررسمی و خارج از نظارت دقیق می‌شود.

حیدر تأکید کرد تکرار این سیاست در سایر گروه‌های کالایی می‌تواند سهم بازار رسمی را کم شدن داده و قاچاق را گسترش دهد. به گفته او، با وجود طرح مداوم این مسئله در کمیسیون‌ها و جلسات با نهادهای حاکمیتی، فعالان اقتصاد دیجیتال همچنان خواستار بازنگری جدی در محدودیت‌های موجود هستند.

بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده خبرهای منتشر شده رسانه‌های رسمی کشور است.