معادله دو وجهی انتخابات

معادله دو وجهی انتخابات
تنها شش ماه به برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی باقی مانده است و تقریباْ هنوز از شور و حال فضای انتخاباتی خبری نیست. در شرایطی که حتی اظهار نظرهای برخی از چهره های سیاسی نیز چندان اثری در جریان افکار عمومی ندارد، به نظر می رسد انتخابات مجلس در سال جاری و با توجه فضای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور با انتخابات های گذشته تفاوت داشته باشد. زمزمه های قهر از انتخابات یا مشارکت مشروط برخاسته از بی میلی مردم نسبت به این ابزار مردم سالاری است. هر چند به صورت ماهوی صندوق رای در سپهر سیاسی کشور همواره ابزار مهمی برای تحقق کامل توسعه و دموکراسی است، اما نمی توان از مردم به تنهایی توقع داشت بار از خودگذشتگی برای حفظ صندوق رای را به دوش بکشند. گو اینکه معادله انتخابات در کشور دارای دو وجه است که یک سر آن را مردمی حمایت می کنند که تجربه حضور هر دو جریان سیاسی در مناصب انتخابی قدرت را تجربه کرده اند و حالا بازخورد این انتخاب را در عملی نشدن بسیاری از وعده های داده شده می بینند و یک وجه آن نیز بستری است که نهادهای حاکمیتی برای حضور مردم فراهم می کنند. هرچند باید دانست که روند رسیدن به نقطه مطلوب مردم سالاری، تدریجی و با گذر از اصلاح در درون سازو کارهای انتخابی می گذرد، اما این اصلاح لاجرم بر عهده وجه دیگر این معادله یعنی نهادهای تصمیم گیر در انتخابات است. کما اینکه روز گذشته نیز حسن روحانی با اشاره به موضوع انتخابات 98 گفت: باید بگذاریم همه جناحها، احساس پیروزی کنند؛ باید به همه فرصت دهیم تا در این اجتماع شرکت کنند. رئیس جمهوری البته در سخنان خود به مجلس اول اشاره کرد و گفت: «در آن مجلس، نظارت به این شکل وجود نداشت و حتی شورای نگهبان و این همه دفاتر نظارتی وجود نداشت و همه از جناحهای مختلف آمدند و ثبت نام کردند؛ حتی منافقین هم در آن انتخابات ثبت نام کردند. همچنین گروههایی مانند دفتر هماهنگی، نهضت آزادی و جبهه ملی نیز ثبت نام کردند و بهترین انتخابات و بهترین مجلس ثمره آن بود.» آنچه از این اظهارات می توان دریافت آن است که انتخابات پیش رو نیازمند تکثر بیشتر جریان ها البته در چارچوب قانون اساسی است تا بتوان مردم را برای اعتماد بیشتر به نهاد حاکمیت و حضور در انتخابات دلگرم کرد. ناگفته پیداست در شرایطی که کشور از هر طرف مورد هجمه های خارجی قرار دارد، نمایش دموکراسی به معنای واقعی و نه حفظ پوسته آن، می تواند رمز اتحاد ملت ایران باشد. هرچند باید به مردم نشان داد که برای عبور از این پیچ سخت و بهتر شدن شرایط کشور، این انتخاب متفاوت آن هاست که می تواند اثرگذار باشد. در غیر این صورت باید گفت که حلقه تنگ نظارت بر حضور افراد در انتخابات، تنها تجربه حضور افراد تکراری در یک نهاد تصمیم ساز است که همواره مورد نقد مردم بوده است. حسن روحانی نیز در این خصوص گفته بود: «نباید اینقدر سختگیری کرده و فشار بیاوریم و فکر کنیم هر چه این فیلتر را تنگتر کنیم، نتیجه مثبتتری خواهد داشت.»
به نظر می رسد انتخابات مجلس پیش رو بیش از آنکه یک آزمون برای مردم بی انگیزه از تغییر باشد، جایی است که باید نهادهای تصمیم ساز انتخاب کنند که حاضر به شکستن فضای بی روح انتخاباتی فعلی هستند یا ترجیح می دهند انتخابات با حضور نه چندان پرشور مردم و به سیاق برخی از ادوار گذشته انتخابات مجلس با آرای محدودتری برگزار شود. جایی که می توان از فرصت حضور آحاد مردم استفاده کرد، شاید انتخاب راه دوم در عین سادگی تبعات بدتری داشته باشد.